Ankara --:-- · —
bilgi@utuhukuk.com
0536 593 16 00
UTU Hukuk ve Danışmanlık8 dk okumaGüncelleme:
Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat, ceza muhakemesi sürecinde hukuka aykırı veya haksız olarak uygulanan koruma tedbirleri yüzünden kişilerin uğradığı maddi ve manevi zararların belirli koşullarda devlet tarafından giderilmesidir. Bu yazımızda tazminat isteminde bulunulabilecek halleri, başvuru sürelerini, görevli merciyi ve verilen kararlara karşı itiraz yolunu değerlendireceğiz.
Ceza muhakemesi sürecinde uygulanan hukuka aykırı veya haksız koruma tedbirleri, henüz suçluluğu kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmüyle ortaya konulmamış kişiler bakımından kişi özgürlüğü başta olmak üzere temel hak ve özgürlüklerin ihlaline, hak kayıplarına ve mağduriyetlerin doğmasına neden olabilmektedir.
Koruma tedbirlerinin kanunda öngörülen şartlara ve usule aykırı olarak uygulanması neticesinde kişilerin uğradıkları maddi ve manevi zararların belirli koşulların varlığı hâlinde devlet tarafından tazmin edilmesi öngörülmüştür.
Söz konusu düzenleme, hukuka aykırı koruma tedbirleri nedeniyle bireylerin malvarlıklarında ve şahıs varlıklarında meydana gelen zararların giderilmesini ve bu suretle hukuk devleti ilkesinin gerektirdiği etkin bir giderim mekanizmasının sağlanmasını amaçlamaktadır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 141 ve devamı maddelerinde belirli hâllerde kişilere tazminat talep etme imkânı tanınmıştır. Anılan düzenlemede tazminat isteminin hangi hallerde olabileceği, ne kadar süre içerisinde ileri sürülebileceği, görevli ve yetkili mahkeme, yargılama usulü ve verilen karara karşı başvurulabilecek kanun yolları gibi usule ilişkin konular ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir.
Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında aşağıdaki durumlarla karşılaşan kişiler, uğradıkları maddî ve manevî zararların tazmin edilmesini devletten isteyebilirler:
Dikkat · Başvuru mercii
(e), (f) ve (l) bentlerindeki durumlarda tazminat talebi ağır ceza mahkemesine değil, 6384 sayılı Kanun uyarınca Tazminat Komisyonuna yapılır.
Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde bulunulabilir.
Üç ay
Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren.
Her hâlde bir yıl
Karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde.
Tazminat istemi zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır.
Tazminat isteminde bulunan kişinin dilekçesine, açık kimlik ve adresini, zarara uğradığı işlemin ve zararın nitelik ve niceliğini kaydetmesi ve bunların belgelerini eklemesi gereklidir.
Yukarıda (e), (f) ve (l) bentlerinde belirtilen durumlar 6384 sayılı Tazminat Komisyonunun Görevleri ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Kanun kapsamında olup koruma tedbirlerinin uygulanması nedeniyle meydana gelen her türlü maddi ve manevi zararın tazmini talepleri komisyona başvurmak suretiyle yapılır.
Kanun kapsamında yapılacak müracaatlar hakkında karar vermek üzere Bakanlığın merkez teşkilatı ile bağlı ve ilgili kuruluşlarında çalışan hâkim ve savcılar arasından Adalet Bakanı tarafından atanacak dokuz kişiden oluşan bir Komisyon kurulur. Komisyon asgari yedi üyeyle, heyetler üye tam sayısıyla toplanır; kararlar üye tam sayılarının salt çoğunluğuyla verilir.
Komisyona müracaat, karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde yapılır.
Yanlış mercie yapılan başvurular
Ceza Muhakemesi Kanununun 142’nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ağır ceza mahkemesinin görevi kapsamında olmasına rağmen Komisyona yapılan istemler, ağır ceza mahkemesine gönderilir. Komisyonun görev alanına giren ve girmeyen istemler birlikte yapılmış ise Komisyon görev alanına girmeyen istemleri ayırmak suretiyle ağır ceza mahkemesine gönderir. Bu hallerde Komisyona yapılan istem tarihi esas alınır.
Komisyon kararlarına karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde Komisyon aracılığıyla Ankara Bölge İdare Mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz dilekçesi müracaata ilişkin diğer tüm belgelerle birlikte derhal itiraz merciine gönderilir. Bu itiraz öncelikli işlerden sayılarak üç ay içinde karara bağlanır. Mahkeme tarafından Komisyon kararı yerinde görülmezse işin esası hakkında karar verilir. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir.
Ceza muhakemesindeki kanun yollarından kanun yararına bozmayı ayrı bir yazımızda ele aldık.
İlgili sayfa: Ankara Ağır Ceza Avukatı — soruşturma, tutuklama, ağır ceza yargılaması ve kanun yolları
İlgili mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (mevzuat.gov.tr)
Koruma tedbirlerinin kanunda öngörülen şartlara ve usule aykırı olarak uygulanması neticesinde kişilerin uğradıkları maddi ve manevi zararların belirli koşulların varlığı hâlinde devlet tarafından tazmin edilmesidir. Dayanağı 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 141 ve devamı maddeleridir.
Evet. Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen kişiler, uğradıkları maddî ve manevî zararların tazmin edilmesini devletten isteyebilirler. Kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen kişiler de bu kapsamdadır.
Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen kişiler tazminat isteyebilir. Bu durum (e) bendinde yer alır ve tazmin talebi 6384 sayılı Kanun uyarınca Tazminat Komisyonuna başvurmak suretiyle yapılır.
Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde bulunulabilir. Komisyona müracaat da aynı süreler içinde yapılır.
Tazminat istemi zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır. O yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesi karar verir. Ancak beraat, kovuşturmaya yer olmadığı kararı gibi (e), (f) ve (l) bentlerindeki istemler ağır ceza mahkemesine değil, 6384 sayılı Kanun uyarınca Tazminat Komisyonuna yapılır.
Tazminat isteminde bulunan kişinin dilekçesine, açık kimlik ve adresini, zarara uğradığı işlemin ve zararın nitelik ve niceliğini kaydetmesi ve bunların belgelerini eklemesi gereklidir.
Hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen kişiler ile eşyasına veya diğer malvarlığı değerlerine, koşulları oluşmadığı halde elkonulan veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası veya diğer malvarlığı değerleri amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen kişiler tazminat isteyebilir.
Komisyon kararlarına karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde Komisyon aracılığıyla Ankara Bölge İdare Mahkemesine itiraz edilebilir. Bu itiraz öncelikli işlerden sayılarak üç ay içinde karara bağlanır. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir.
Görüşme talebi
UTU Hukuk Danışmanlık olarak ceza hukuku alanında avukatlık ve danışmanlık hizmeti vermekteyiz.
Formu doldurun, sizi arayalım. Dilerseniz doğrudan da ulaşabilirsiniz:
Ceza Hukuku alanındaki diğer yazılarımız
