Ankara --:-- · —
bilgi@utuhukuk.com
0536 593 16 00
Kanun yararına bozma müessesesi, ceza mahkemesinin verdiği hukuka aykırı görülen kararlara karşı yapılacak başvurular için Ceza Muhakemesi Kanunu Madde 309 ‘da; hukuk mahkemelerinin verdiği hukuka aykırı görülen kararlara karşı yapılacak başvurular için ise Hukuk Muhakemeleri Kanunu Madde 363’de ele alınmaktadır. Bu yazımızda ilgili kanun hükümlerini, kanun yararına bozmanın kanun yolları arasındaki yerini ve başvuru usulünü ele alıyoruz.
Güncellik notu
Bu yazı, yayımlandığı tarihteki mevzuat ve uygulamaya göre hazırlanmıştır. Kanun yararına bozmayı düzenleyen madde metinlerinde ve uygulamada o tarihten bu yana değişiklik olmuş olabilir. Güncel durum için bir avukata danışmanız önerilir.
Kanun yararına bozma, ceza yargılaması bakımından Ceza Muhakemesi Kanunu’nda, hukuk yargılaması bakımından Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda düzenlenmiştir:
“(1) Hâkim veya mahkeme tarafından verilen ve istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar veya hükümde hukuka aykırılık bulunduğunu öğrenen Adalet Bakanlığı, o karar veya hükmün Yargıtayca bozulması istemini, yasal nedenlerini belirterek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı olarak bildirir.
(2) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, bu nedenleri aynen yazarak karar veya hükmün bozulması istemini içeren yazısını Yargıtayın ilgili ceza dairesine verir.
(3) Yargıtayın ceza dairesi ileri sürülen nedenleri yerinde görürse, karar veya hükmü kanun yararına bozar.”
Ceza Muhakemesi Kanunu Madde 309
“(1) (Değişik: 20/7/2017-7035/33 md.) İlk derece mahkemelerinin kesin olarak verdikleri kararlar ile istinaf incelemesinden geçmeden kesinleşmiş bulunan kararlarına ve bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla kesin olarak verdikleri kararlar ile yine bu sıfatla verdikleri ve temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşmiş bulunan kararlarına karşı, yürürlükteki hukuka aykırı bulunduğu ileri sürülerek Adalet Bakanlığı veya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından kanun yararına temyiz yoluna başvurulur.
(2) Temyiz talebi Yargıtayca yerinde görüldüğü takdirde, karar kanun yararına bozulur. Bu bozma, kararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz.
(3) Bozma kararının bir örneği Adalet Bakanlığına gönderilir ve Bakanlıkça Resmî Gazetede yayımlanır.”
Hukuk Muhakemeleri Kanunu Madde 363
Ceza kararları · CMK m. 309
İstinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar veya hükümde hukuka aykırılık bulunduğunu öğrenen Adalet Bakanlığı, bozma istemini Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı olarak bildirir.
Hukuk kararları · HMK m. 363
Adalet Bakanlığı veya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı kanun yararına temyiz yoluna başvurur; bozma, kararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz.
Öncelikle belirtmek gerekir ki, kanun yolları olağan kanun yolları ve olağanüstü kanun yolları olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Olağan kanun yolları istinaf ve temyiz, olağanüstü kanun yolları ise kanun yararına bozma ve yargılanmanın yenilenmesidir. Kesinleşmemiş karar ve hükümler için başvurulan kanun yolu “olağan” olarak adlandırılırken; kesinleşmiş karar ve hükümler için başvurulan kanun yolu “olağanüstü” kanun yolu olarak adlandırılır.
Olağan ve olağanüstü kanun yolları
| Olağan kanun yolları | Olağanüstü kanun yolları | |
|---|---|---|
| Türleri | İstinaf ve temyiz | Kanun yararına bozma ve yargılamanın yenilenmesi |
| Başvurulan karar | Kesinleşmemiş karar ve hükümler | Kesinleşmiş karar ve hükümler |
Kanun yararına bozma bu başlıklardan olağanüstü kanun yolları başlığının altında yer almaktadır. Adından da anlaşılacağı üzere olağanüstü kanun yolu olan kanun yararına bozma, istinaf ve temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşmiş bulunan karara karşı gidilebilecek bir yoldur. Hukuka aykırı olan karar ve hükümlerin bozulması isteminden ibaret olan kanun yararına bozma yolu, Adalet Bakanlığı tarafından Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na başvurulması yolu ile gerçekleşmektedir.
Söz konusu hukuka aykırılık maddi hukuka aykırılık olabileceği gibi usul hatasından da ibaret olabilir. Her iki hukuka aykırılık için de kanun yararına bozma yoluna gidilebilecektir. Kanun yararına bozma, kesinleşen kararlara karşı gidilen olağanüstü bir kanun yolu olduğunu söylemiştik.
Zamanaşımı
Kanun yararına bozma isteminin kabul edilmesinden sonra yapılacak yargılama sırasında dava zamanaşımı hükümleri uygulanamaz. Ancak ceza zamanaşımı şartlarının oluşup oluşmadığı bu aşamada değerlendirilebilecektir.
Kanun yararına bozma başvurusunu yapma yetkisi Adalet Bakanlığı’na aittir. Yargılama sırasında karar veya hükme karşı cumhuriyet savcısı, hakim, sanık, şikayetçi, veya müdahil kendileri veya avukatları aracılığıyla kanun yararına bozma kanun yolunu kullanması için Adalet Bakanlığı’ndan talepte bulunabilir.
Ceza kararları bakımından süreç, CMK m. 309’a göre şu aşamalardan oluşur:
Yapılan bu başvurunun önemli görülüp Adalet Bakanlığı’nın harekete geçirilmesi için daha önce bahsettiğimiz ilgililerin yani talepte bulunanların, taleplerini hukuki dayanakları ile birlikte açıklayarak aynı zamanda hukuka aykırılıklara dikkat çekerek bu taleplerini dile getirmeleri gerekmektedir. Bu aşamada yeterli bilgi sahibi olunmadan başvuruda bulunmayıp hukuki destek alınması hak kaybına uğramamak adına faydalı olacaktır.
İlgili sayfa: Ankara Ağır Ceza Avukatı — soruşturma, tutuklama, ağır ceza yargılaması ve kanun yolları
İlgili mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (mevzuat.gov.tr)
İlgili yazılar: Seri Muhakeme Usulü · Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması
Kanun yararına bozma, istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşmiş karar ve hükümlerdeki hukuka aykırılıkların giderilmesi için başvurulan olağanüstü bir kanun yoludur. Ceza yargılamasında CMK m. 309’da, hukuk yargılamasında HMK m. 363’te düzenlenmiştir.
Kesinleşmemiş karar ve hükümler için başvurulan istinaf ve temyiz olağan kanun yollarıdır. Kesinleşmiş karar ve hükümler için başvurulan kanun yararına bozma ve yargılamanın yenilenmesi ise olağanüstü kanun yollarıdır.
CMK m. 309’a göre hukuka aykırılığı öğrenen Adalet Bakanlığı, bozma istemini yasal nedenleriyle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı olarak bildirir. Başsavcı bu nedenleri aynen yazarak istemi Yargıtayın ilgili ceza dairesine verir; daire nedenleri yerinde görürse karar veya hükmü kanun yararına bozar.
Makaleye göre yargılama sırasında Cumhuriyet savcısı, hâkim, sanık, şikâyetçi veya katılan, kendileri ya da avukatları aracılığıyla Adalet Bakanlığından bu yolun kullanılmasını talep edebilir. Talebin hukuki dayanaklarıyla ve hukuka aykırılıklar gösterilerek açıklanması gerekir.
HMK m. 363’e göre Adalet Bakanlığı veya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının başvurusu Yargıtayca yerinde görülürse karar kanun yararına bozulur. Bu bozma kararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz; bozma kararının bir örneği Bakanlıkça Resmî Gazetede yayımlanır.
Görüşme talebi
UTU Hukuk Danışmanlık olarak ceza hukuku alanında avukatlık ve danışmanlık hizmeti vermekteyiz.
Formu doldurun, sizi arayalım. Dilerseniz doğrudan da ulaşabilirsiniz:
Ceza Hukuku alanındaki diğer yazılarımız
Tüm yazılar