Ankara --:-- · —
bilgi@utuhukuk.com
0536 593 16 00
UTU Hukuk ve Danışmanlık6 dk okumaGüncelleme:
CMK değişiklikleri ile yakalama, adli kontrol ve itiraz usulüne ilişkin çeşitli düzenlemeler yapılmıştır. 14 Temmuz 2021 tarihli Resmi Gazete’de “Ceza Muhakemesi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” yayımlanarak 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nda birtakım değişiklikler yapılmıştır. Bu değişikliklerin önemli bir kısım maddeleri 01.01.2022 tarihinden itibaren yürürlüğe girecektir.
Güncellik notu
Bu yazı, yayımlandığı tarihteki mevzuat ve uygulamaya göre hazırlanmıştır. Yazıda ileride yürürlüğe gireceği belirtilen düzenlemelerin yürürlük tarihleri geçmiştir; ilgili maddelerde ve idari para cezası tutarında o tarihten bu yana başka değişiklikler yapılmış olabilir. Güncel durum için bir avukata danışmanız önerilir.
Bu nedenle yapılan değişikliklerden bazılarına aşağıda değinilecektir:
Yazıda ele alınan değişiklikler
| Madde | Değişiklik | Yazıda belirtilen uygulama tarihi |
|---|---|---|
| CMK m. 94 | Yakalanan kişinin taahhüt etmesi halinde serbest bırakılabilmesi | 14 Temmuz 2021’den itibaren |
| CMK m. 109/6 | Ev hapsi şeklinde uygulanan adli kontrol kararına mahsup imkanı | — |
| CMK m. 110 | Adli kontrol kararlarının devamına ilişkin 4 ay arayla denetim | 01.01.2022 |
| CMK m. 110/A | Adli kontrolde geçen süreye üst sınır | 01.01.2022 |
| CMK m. 268/3-b | Sulh ceza hakimliği kararlarına itirazların asliye ceza mahkemelerine yapılması | 01.01.2022 |
CMK’nın 94. maddesinde yakalanan kişinin mahkemeye götürülmesi hali düzenlenmiştir. Yapılan değişiklikle maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
“(3) İfadesi alınmak amacıyla düzenlenen yakalama emri üzerine mesai saatleri dışında yakalanan ve belirlenen tarihte yargı mercii önünde hazır bulunmayı taahhüt eden kişinin serbest bırakılması, Cumhuriyet savcısı tarafından emredilebilir. Bu hüküm her yakalama emri için ancak bir kez uygulanabilir. Taahhüdünü yerine getirmeyen kişiye, yakalama emrinin düzenlendiği yer Cumhuriyet savcısı tarafından bin Türk lirası idari para cezası verilir.”
CMK, m. 94 (eklenen fıkra)
14 Temmuz 2021’den itibaren yakalanan şahıslar için mesai saatleri dışında yakalanmaları halinde belirlenen tarihte yargı mercii önünde hazır bulunmayı taahhüt ederlerse Cumhuriyet savcısı tarafından serbest bırakılmalarına karar verilebilecektir. Eğer yakalanan şahıs taahhüt ettiği üzere belirlenen tarihte yargı mercii önünde hazır bulunmazsa hakkında idari para cezasına karar verilecektir.
Değişikliğin amacı
Böylece kanun koyucu; ifadesi alınmak amacıyla düzenlenen yakalama emri üzerine hafta sonunda, tatilde, otelde, ülkeye girerken veya yurtdışına çıkarken yakalanan kişilerin emniyete ve oradan da adliyeye götürülmek suretiyle mağdur edilmelerinin önüne geçmesini amaçlamaktadır.
Adli kontrol kararını düzenleyen 109. Maddenin 6. Fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiştir.
“Ancak, (j) bendinde belirtilen konutunu terk etmemek yükümlülüğü altında geçen her iki gün, cezanın mahsubunda bir gün olarak dikkate alınır.”
CMK, m. 109/6 (eklenen cümle)
Böylece, değişiklik öncesi ev hapsinde geçen süre kişinin ceza alması halinde mahsup edilemezken, söz konusu değişiklikle birlikte kişinin ceza alması halinde ev hapsinde geçirdiği süre her iki gün bir gün olarak mahsup edilebilecektir.
Değişiklik öncesi
Ev hapsinde geçen süre kişinin ceza alması halinde mahsup edilemez.
Değişiklikle birlikte
Ev hapsinde geçirilen süre her iki gün bir gün olarak mahsup edilebilir.
CMK’nın 110. maddesinde düzenlenen adli kontrol kararlarına ilişkin yükümlülüklere 4 ay aralıklarla denetim yapılarak devam edip etmeyeceğine yönelik karar verilmesi imkanı geliyor. Buna göre tıpkı tutuklulukta olduğu gibi diğer adli kontrol tedbirlerine yönelik olarak da söz konusu yükümlülüklerin devamının gerekip gerekmeyeceği hususunda maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir:
“(4) Şüpheli veya sanığın adli kontrol yükümlülüğünün devamının gerekip gerekmeyeceği hususunda en geç dört aylık aralıklarla; soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi, kovuşturma evresinde ise resen mahkeme tarafından 109 uncu madde hükümleri göz önünde bulundurularak karar verilir.”
CMK, m. 110 (eklenen fıkra)
Söz konusu hüküm 01.01.2022 tarihinden itibaren uygulanmaya geçilecektir.
CMK’nın 110. maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.
“Adli kontrol altında geçecek süre
MADDE 110/A – (1) Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde adli kontrol süresi en çok iki yıldır. Ancak bu süre, zorunlu hâllerde gerekçesi gösterilerek bir yıl daha uzatılabilir.
(2) Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde, adli kontrol süresi en çok üç yıldır. Bu süre, zorunlu hâllerde, gerekçesi gösterilerek uzatılabilir; uzatma süresi toplam üç yılı, Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlarda dört yılı geçemez.
(3) Bu maddede öngörülen adli kontrol süreleri, çocuklar bakımından yarı oranında uygulanır.”
CMK, m. 110/A
Söz konusu madde hükmü 01.01.2022 tarihinde yürürlüğe girecektir.
CMK’nın 268. Maddesinde düzenlenen “itiraz usulü ve inceleme mercileri” başlıkları maddenin 3. Fıkrasının b bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
“b) Sulh ceza hâkimliğinin tutuklama ve adli kontrole ilişkin verdiği kararlara karşı yapılan itirazların incelenmesi, yargı çevresinde bulunduğu asliye ceza mahkemesi hâkimine aittir. İtirazı incelemeye yetkili mercilerin farklı olduğu hâllerde, itirazların gecikmeksizin incelenmesi amacıyla, kararına itiraz edilen sulh ceza hâkimliği tarafından gerekli tedbirler alınır. Sulh ceza hâkimliği işleri, asliye ceza hâkimi tarafından görülüyorsa itirazı inceleme yetkisi ağır ceza mahkemesi başkanına aittir.”
CMK, m. 268/3-b
Söz konusu değişikle beraber artık sulh ceza hakimliğinin tutuklama ve adli kontrole ilişkin verdiği kararlara karşı itirazlar asliye ceza mahkemelerine yapılacak. Böylece koruma tedbirlerine karşı yapılan itirazlardan bir sonuç alınamadığına yönelik şikayetler sebebiyle yatay itiraz usulü terk edilerek dikey itiraz usulü getirilmiştir.
İlgili hüküm 01.01.2022 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanacaktır.
Ayrıntılar için bakınız: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/07/20210714-8.htm
İlgili sayfa: Ankara Ağır Ceza Avukatı — soruşturma, tutuklama, ağır ceza yargılaması ve kanun yolları
İlgili mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (mevzuat.gov.tr)
İlgili yazılar: COVID-19 Sebebiyle Tahliye Talebi · Seri Muhakeme Usulü · Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması
Değişiklikler, 14 Temmuz 2021 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan ‘Ceza Muhakemesi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’ ile yapılmıştır. Makaleye göre önemli bir kısmı 01.01.2022 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
CMK 94. maddeye eklenen fıkraya göre ifadesi alınmak amacıyla düzenlenen yakalama emri üzerine mesai saatleri dışında yakalanan ve belirlenen tarihte yargı mercii önünde hazır bulunmayı taahhüt eden kişinin serbest bırakılmasına Cumhuriyet savcısı karar verebilir. Bu hüküm her yakalama emri için yalnızca bir kez uygulanır; taahhüdüne uymayan kişiye idari para cezası verilir.
CMK 109. maddenin 6. fıkrasına eklenen cümleye göre konutunu terk etmemek yükümlülüğü altında geçen her iki gün, cezanın mahsubunda bir gün olarak dikkate alınır. Makaleye göre değişiklik öncesinde bu süre mahsup edilemiyordu.
CMK 110/A maddesine göre ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde adli kontrol süresi en çok iki yıldır ve zorunlu hâllerde gerekçesi gösterilerek bir yıl uzatılabilir. Ağır ceza işlerinde süre en çok üç yıldır; uzatma toplam üç yılı, maddede sayılan suçlarda dört yılı geçemez. Bu süreler çocuklar bakımından yarı oranında uygulanır.
CMK 268/3-b’de yapılan değişiklikle bu itirazların incelenmesi, sulh ceza hâkimliğinin yargı çevresinde bulunduğu asliye ceza mahkemesi hâkimine aittir. Sulh ceza hâkimliği işleri asliye ceza hâkimi tarafından görülüyorsa yetki ağır ceza mahkemesi başkanına aittir. Makalede bu değişiklikle yatay itiraz usulünün terk edilip dikey itiraz usulünün getirildiği belirtilmektedir.
Görüşme talebi
UTU Hukuk Danışmanlık olarak ceza hukuku alanında avukatlık ve danışmanlık hizmeti vermekteyiz.
Formu doldurun, sizi arayalım. Dilerseniz doğrudan da ulaşabilirsiniz: