İnsanlığa karşı suçlar, Türk Ceza Kanunu’nun özel hükümlerinde uluslararası suçlar başlığı altında düzenlenmiştir. Bu yazımızda suçun kanuni düzenlemesini, unsurlarını ve öngörülen yaptırımları ele alıyoruz.
5237 sayılı sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 77’nci maddesinde;
“(1) Aşağıdaki fiillerin, siyasal, felsefî, ırkî veya dinî saiklerle toplumun bir kesimine karşı bir plân doğrultusunda sistemli olarak işlenmesi, insanlığa karşı suç oluşturur:
a) Kasten öldürme.
b) Kasten yaralama.
c) İşkence, eziyet veya köleleştirme.
d) Kişi hürriyetinden yoksun kılma.
e) Bilimsel deneylere tâbi kılma.
f) Cinsel saldırıda bulunma, çocukların cinsel istismarı.
g) Zorla hamile bırakma.
h) Zorla fuhşa sevketme.
(2) Birinci fıkranın (a) bendindeki fiilin işlenmesi halinde, fail hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına; diğer bentlerde tanımlanan fiillerin işlenmesi halinde ise, sekiz yıldan az olmamak üzere hapis cezasına hükmolunur. Ancak, birinci fıkranın (a) ve (b) bentleri kapsamında işlenen kasten öldürme ve kasten yaralama suçları açısından, belirlenen mağdur sayısınca gerçek içtima hükümleri uygulanır.
(3) Bu suçlardan dolayı tüzel kişiler hakkında da güvenlik tedbirine hükmolunur.
(4) Bu suçlardan dolayı zamanaşımı işlemez.“
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 77
şeklinde düzenlenmiştir.
Nürnberg Uluslararası Askeri Mahkemesi’nde yer alan insanlığa karşı suçlar, aynı zamanda Uluslararası Ceza Mahkemesi Statüsünün yedinci maddesinde bu suçu oluşturan fiiller ve tanımlarına yer verilmiştir.
Türk Ceza Kanunu’nun İkinci Kitabı olan özel hükümlerden uluslararası suçlar başlığı altında düzenlenen insanlığa karşı suçların unsurları ise şu şekildedir:
İnsanlığa karşı suçta kasten öldürme fiili işlenmişse ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükmedilir. Ayrıca ikinci fıkranın son cümlesi gereğince fail her öldürme fiilinden dolayı ayrı ayrı olarak cezalandırılır. Aynı şekilde kasten yaralama suçlarında da her yaralama eylemi için ayrı ayrı ceza tayini gerekmektedir. Kasten öldürme dışındaki eylemlerin işlenmesi halinde verilecek olan ceza 8 yıldan az olamaz. TCK’nin 49’uncu maddesi gereğince hapis cezasının üst sınırı 20 yıldır.
Kasten öldürme
Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası; her öldürme fiilinden dolayı ayrı ayrı ceza
Diğer fiiller
8 yıldan az olmamak üzere hapis cezası; kasten yaralamada her eylem için ayrı ceza
Şartların oluşması halinde TCK’nin 60’ıncı maddesindeki tüzel kişilere yönelik güvenlik tedbirlerine hükmedilebilir.
Zamanaşımı ve yabancı ülkede işlenme
İnsanlığa karşı suç nedeniyle dava ve ceza zamanaşımı süreleri işlemeyecektir. TCK’nin 13’üncü maddesi uyarınca insanlığa karşı suçlar Türk vatandaşı veya yabancı tarafından, yabancı ülkede işlenmesi halinde, Türk Kanunları uygulanacaktır.
İlgili mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (mevzuat.gov.tr)
İlgili yazılar: Göçmen Kaçakçılığı Suçu · Örgüt Suçu · Soykırım Suçu
TCK m. 77’ye göre kasten öldürme, kasten yaralama, işkence, eziyet veya köleleştirme, kişi hürriyetinden yoksun kılma, bilimsel deneylere tâbi kılma, cinsel saldırı ve çocukların cinsel istismarı, zorla hamile bırakma ve zorla fuhşa sevk etme fiilleri kapsamdadır.
Makaleye göre fiilin siyasi, felsefi, ırki veya dini saiklerle işlenmesi, toplumun bir kesimine yönelmesi, bir plan çizgisinde sistematik olarak işlenmesi ve birinci fıkrada sayılan suçlardan birinin işlenmesi gerekir.
Makalede, eylemin plan çizgisinde sistematik olarak işlenmesi gerektiği; ani gelişen ve önceden plan–program bulunmayan durumlarda bu suçun unsurlarının oluşmadığı belirtilmektedir.
Kasten öldürme fiilinde ağırlaştırılmış müebbet hapis, diğer fiillerde sekiz yıldan az olmamak üzere hapis cezası öngörülür. Kasten öldürme ve kasten yaralamada belirlenen mağdur sayısınca gerçek içtima hükümleri uygulanır, yani her fiil için ayrı ceza tayin edilir.
Hayır. TCK m. 77/4’e göre bu suçlardan dolayı zamanaşımı işlemez; makalede dava ve ceza zamanaşımı sürelerinin işlemeyeceği belirtilmektedir.
Görüşme talebi
UTU Hukuk Danışmanlık olarak ceza hukuku alanında avukatlık ve danışmanlık hizmeti vermekteyiz.
Formu doldurun, sizi arayalım. Dilerseniz doğrudan da ulaşabilirsiniz:
Ceza Hukuku alanındaki diğer yazılarımız
Tüm yazılar