{"id":203,"date":"2022-08-14T09:00:00","date_gmt":"2022-08-14T09:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/utuhukuk.com\/vergi-idaresinin-hukuka-aykiri-islemlerine-karsi-tazminat-talepleri\/"},"modified":"2026-10-01T14:08:37","modified_gmt":"2026-10-01T14:08:37","slug":"compensation-claims-against-unlawful-acts-tax-administration","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/utuhukuk.com\/en\/vergi-idaresinin-hukuka-aykiri-islemlerine-karsi-tazminat-talepleri\/","title":{"rendered":"Compensation Claims Against Unlawful Acts of the Tax Administration"},"content":{"rendered":"<div class=\"pm\" data-utu-pm=\"1\">\n<p class=\"pm-giris\"><strong>Vergi idaresine kar\u015f\u0131 tazminat<\/strong> talepleri, vergi denetimi s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lan hukuka ayk\u0131r\u0131 i\u015f ve i\u015flemlerden do\u011fan zararlar\u0131n giderilmesine ili\u015fkindir. Bu yaz\u0131m\u0131zda vergi idaresinin denetim yollar\u0131n\u0131, bu i\u015flemler sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131, idarenin sorumlulu\u011funu ve a\u00e7\u0131labilecek maddi ve manevi tazminat davalar\u0131n\u0131 ele al\u0131yoruz.<\/p>\n<aside class=\"pm-ozet\" aria-label=\"K\u0131saca\">\n<p class=\"pm-etiket\">K\u0131saca<\/p>\n<ul>\n<li>Vergi idaresine kar\u015f\u0131 tazminat talebinin anayasal dayana\u011f\u0131, idarenin eylem ve i\u015flemlerinden do\u011fan zarar\u0131 \u00f6demesini \u00f6ng\u00f6ren Anayasa m. 125 ve m. 40&#8217;t\u0131r.<\/li>\n<li>Vergi denetim yollar\u0131 aras\u0131nda en \u00e7ok uyu\u015fmazl\u0131k vergi incelemesinden do\u011far; incelemenin zaman\u0131, yeri ve usul\u00fcne ayk\u0131r\u0131l\u0131klar tarhiyat\u0131 sakatlayabilir.<\/li>\n<li>Hukuka ayk\u0131r\u0131 bir vergi incelemesine dayanan tarhiyat da sakat olur; Dan\u0131\u015ftay, usul ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n matrah\u0131 etkileyip etkilemedi\u011fine bakmaktad\u0131r.<\/li>\n<li>Hizmet kusurundan do\u011fan zararlar i\u00e7in idareye kar\u015f\u0131 idari yarg\u0131da tam yarg\u0131 davas\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131r; hizmet kusuru varsa memura do\u011frudan dava a\u00e7\u0131lamaz.<\/li>\n<li>\u0130nceleme s\u0131ras\u0131nda hakaret veya e\u015fyaya zarar verme gibi ki\u015fisel kusur hallerinde tazminat memurun \u015fahs\u0131ndan istenir ve adli yarg\u0131 g\u00f6revlidir.<\/li>\n<\/ul>\n<\/aside>\n<div class=\"pm-not\">\n<p class=\"pm-etiket\">G\u00fcncellik notu<\/p>\n<p>Bu yaz\u0131, yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 tarihteki mevzuat ve uygulamaya g\u00f6re haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Yaz\u0131da ge\u00e7en baz\u0131 kurum adlar\u0131 ile idari yarg\u0131da dava a\u00e7ma s\u00fcresi ve g\u00f6revli mahkemeye ili\u015fkin kurallar bak\u0131m\u0131ndan o tarihten bu yana de\u011fi\u015fiklik olmu\u015f olabilir. G\u00fcncel durum i\u00e7in bir avukata dan\u0131\u015fman\u0131z \u00f6nerilir.<\/p>\n<\/div>\n<details class=\"pm-ic\" open>\n<summary>\u0130\u00e7indekiler<\/summary>\n<ol>\n<li><a href=\"#is-ve-islemler\">Vergi idaresinin i\u015f ve i\u015flemleri<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#denetim-yollari\">Vergi denetim yollar\u0131<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#uyusmazliklar\">\u0130\u015flemler sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan uyu\u015fmazl\u0131klar<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#idarenin-sorumlulugu\">\u0130darenin sorumlulu\u011fu ve tam yarg\u0131 davas\u0131<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#vergi-idaresinin-sorumlulugu\">Vergi idaresinin sorumlulu\u011fu ve zarar t\u00fcrleri<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#tazminat-davalari\">Maddi ve manevi tazminat davalar\u0131<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#kaynaklar\">Yararlan\u0131lan kaynaklar<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#sss\">S\u0131k\u00e7a sorulan sorular<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#iletisim\">G\u00f6r\u00fc\u015fme talebi<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/details>\n<section id=\"is-ve-islemler\">\n<h2>Vergi \u0130daresinin \u0130\u015f ve \u0130\u015flemleri<\/h2>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde vergi sistemlerinin temeli m\u00fckelleflerin beyan\u0131na dayanmaktad\u0131r. Yani m\u00fckellef taraf\u0131ndan beyan edilen matrah \u00fczerinden vergilendirme i\u015flemi ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir. Bu bak\u0131mdan beyanlar\u0131n do\u011frulu\u011fu devletin vergi kayb\u0131na u\u011frat\u0131lmamas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemlidir. Devlet mekanizmas\u0131 i\u00e7erisinde bu nedenle vergi kayb\u0131n\u0131n en aza indirgenebilmesi maksad\u0131yla, vergi denetim elemanlar\u0131 taraf\u0131ndan birtak\u0131m incelemeler, ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Vergi denetim elemanlar\u0131 taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen i\u015flemlere vergi idaresinin i\u015f ve i\u015flemleri demekte bir sak\u0131nca bulunmasa gerek. 213 say\u0131l\u0131 Vergi Usul Kanunu<a href=\"#dn1\" id=\"dnr1\">[1]<\/a>\u2019nun 135. Madde h\u00fckm\u00fcnde vergi incelemesi yapmakla g\u00f6revli ki\u015filer say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r;<\/p>\n<blockquote class=\"pm-kanun\">\n<p>\u201c(1)Vergi incelemesi; Vergi M\u00fcfetti\u015fleri, Vergi M\u00fcfetti\u015f Yard\u0131mc\u0131lar\u0131, ilin en b\u00fcy\u00fck mal memuru veya vergi dairesi m\u00fcd\u00fcrleri taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><em>(2)Gelir \u0130daresi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n merkez ve ta\u015fra te\u015fkilat\u0131nda m\u00fcd\u00fcr kadrolar\u0131nda g\u00f6rev yapanlar her hal ve takdirde vergi inceleme yetkisini haizdir\u201d<\/em>.<\/p>\n<p><cite>213 say\u0131l\u0131 Vergi Usul Kanunu, m. 135<\/cite>\n<\/p><\/blockquote>\n<\/section>\n<section id=\"denetim-yollari\">\n<h2>Vergi Denetim Yollar\u0131<\/h2>\n<p>Vergi \u0130daresinin i\u015f ve i\u015flemleri olarak sayabilece\u011fimiz vergi denetim yollar\u0131 VUK h\u00fck\u00fcmlerinde d\u00fczenleme alan\u0131 bulmakla beraber, konumuzla ilgili olarak ortaya en \u00e7ok uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 denetim yolu vergi incelemesidir.<\/p>\n<ul class=\"pm-cipler\" aria-label=\"Vergi denetim yollar\u0131\">\n<li>Yoklama<\/li>\n<li>Vergi incelemesi<\/li>\n<li>Arama<\/li>\n<li>Bilgi toplama<\/li>\n<\/ul>\n<h3>Yoklama<\/h3>\n<p class=\"pm-tanim\">Vergi Usul Kanununa g\u00f6re <strong>yoklama,<\/strong> m\u00fckellefleri ve m\u00fckellefiyetle ilgili maddi olaylar\u0131, kay\u0131tlar\u0131 ve mevzular\u0131 ara\u015ft\u0131rmak ve tespit etmek amac\u0131n\u0131n sa\u011flanabilmesi amac\u0131yla temin edilen bir ara\u015ft\u0131rma ve denetim y\u00f6ntemidir.<\/p>\n<p>Vergiyi do\u011furan olay ve vergilendirilebilir kaynak ve konular\u0131n, en ba\u015f\u0131nda, oldu\u011fu anda ve yerde tespiti ve denetimini sa\u011flayan bir bilgi edinme yolu olan yoklama, bu y\u00f6n\u00fcyle derinlemesine ve detayl\u0131 tespit ve bilgi edinme sa\u011flayan incelemeden ayr\u0131l\u0131r.<a href=\"#dn2\" id=\"dnr2\">[2]<\/a><\/p>\n<h3>Vergi \u0130ncelemesi<\/h3>\n<p>Vergi incelemesinin amac\u0131, \u00f6denmesi gereken verginin do\u011frulu\u011funu ara\u015ft\u0131rmak, tespit etmek ve sa\u011flamakt\u0131r. Belirlilik ilkesinden kaynakl\u0131 olarak verginin do\u011fru miktar\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 \u00f6dememe hakk\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere e\u015fitlik, mahremiyet, gizlilik, temsilci kullanma haklar\u0131 ve di\u011fer temel haklara do\u011frudan temas\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bu durum vergi incelemesini, m\u00fckellef haklar\u0131n\u0131n uygulamaya yans\u0131mas\u0131 noktas\u0131nda \u00f6nem atfedilmesi gereken bir konu haline getirmekte ve di\u011fer i\u015flemlerden ayr\u0131 k\u0131lmaktad\u0131r.<a href=\"#dn3\" id=\"dnr3\">[3]<\/a><\/p>\n<p>Vergi incelemesine ili\u015fkin d\u00fczenlemeler, VUK. m. 134 vd. d\u00fczenleme alan\u0131 bulmu\u015ftur. 134. madde h\u00fckm\u00fc vergi incelemesinin amac\u0131na dair olup, amac\u0131n \u00f6denmesi gereken vergilerin do\u011frulu\u011funu ara\u015ft\u0131rmak, tespit etmek ve sa\u011flamak oldu\u011fu d\u00fczenlenmi\u015ftir. Devam\u0131 maddelerde yer alan incelemenin zaman\u0131na, yerine ve inceleme esnas\u0131nda uyulmas\u0131 gereken kurallara ili\u015fkin d\u00fczenlemeler meydana gelen uyu\u015fmazl\u0131klar kapsam\u0131nda incelenecek olup, \u015fu anda bahsedilmeyecektir.<\/p>\n<h3>Arama<\/h3>\n<p>Vergi denetiminde \u00f6nemli bir m\u00fcessese olan arama VUK\u2019un 142 vd. madde h\u00fck\u00fcmlerinde d\u00fczenleme alan\u0131 bulmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Aramal\u0131 vergi incelemesi, al\u0131nan ihbarlar sonucunda ya da yap\u0131lan vergi incelemesi sonucunda vergi ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131na dair kuvvetli \u015f\u00fcphe ve deliller olan m\u00fckellef hakk\u0131nda, bu m\u00fckelleflerle ili\u015fkili olan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer nezdinde ger\u00e7ekle\u015ftirilebilen bir inceleme t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Burada b\u00f6yle bir durum s\u00f6z konusu oldu\u011funda vergi incelemesi kapsam\u0131nda kullan\u0131lan t\u00fcm y\u00f6ntemler ve ara\u015ft\u0131rma teknikleri kullan\u0131larak, devletin vergi z\u0131ya\u0131na u\u011fray\u0131p u\u011framad\u0131\u011f\u0131 veya vergi ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 su\u00e7unun olu\u015fup olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131na dair incelemeler yap\u0131l\u0131r. Bu bak\u0131mdan \u00f6nemli bir m\u00fcessese oldu\u011fu ortaya konmaktad\u0131r.<a href=\"#dn4\" id=\"dnr4\">[4]<\/a><\/p>\n<p>Bu konuda da vergi denetim elemanlar\u0131n\u0131n uymas\u0131 gereken hususlar bir sonraki b\u00f6l\u00fcmde inceleme alan\u0131 bulacakt\u0131r.<\/p>\n<h3>Bilgi Toplama<\/h3>\n<p>Vergilendirme a\u00e7\u0131s\u0131ndan, etkin bir denetime olanak verecek olan bilgi toplama m\u00fcessesesi, VUK\u2019un 148. Maddesi vd. h\u00fck\u00fcmlerinde d\u00fczenleme alan\u0131 bulmu\u015ftur.<\/p>\n<p>VUK m.148;<\/p>\n<blockquote class=\"pm-kanun\">\n<p>\u201c(1)Kamu idare ve m\u00fcesseseleri, m\u00fckellefler veya m\u00fckelleflerle muamelede bulunan di\u011fer ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filer, Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlar\u0131n isteyecekleri bilgileri vermeye mecburdurlar.<\/p>\n<p>(2)Bilgiler yaz\u0131 veya s\u00f6zle istenilir. S\u00f6zle istenen bilgileri vermeyenlere keyfiyet yaz\u0131 ile tekit ve cevap vermeleri i\u00e7in kendilerine m\u00fcnasip bir m\u00fchlet tayin olunur. Bilgi istenmek \u00fczere ilgililer vergi dairesine zorla getirilemez.\u201d H\u00fckm\u00fcn\u00fc amirdir.<\/p>\n<p><cite>213 say\u0131l\u0131 Vergi Usul Kanunu, m. 148<\/cite>\n<\/p><\/blockquote>\n<\/section>\n<section id=\"uyusmazliklar\">\n<h2>\u0130\u015flemler Sonucunda Ortaya \u00c7\u0131kan Uyu\u015fmazl\u0131klar<\/h2>\n<p>Vergi incelemesi ile beraber temel ama\u00e7 <em>\u201c\u00f6denecek vergilerin do\u011frulu\u011funu tespiti\u201d<\/em> dir.<a href=\"#dn5\" id=\"dnr5\">[5]<\/a><\/p>\n<h3>Tarhiyat\u0131n Dayana\u011f\u0131 Olan Belgelerin \u0130hbarnameye Eklenmemesi<\/h3>\n<p>Vergi Usul Kanununun 35\u2019inci maddesinde, vergi ihbarnamesine; 366\u2019nc\u0131 maddesinde de, ceza ihbarnamesine, takdir karar\u0131n\u0131n, inceleme raporunun ve cezay\u0131 gerektiren olay\u0131n tespitine dair tutana\u011f\u0131n eklenmesi zorunlulu\u011fu \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu zorunluluk, y\u00fck\u00fcml\u00fclerin haklar\u0131nda yap\u0131lan vergilendirme ve\/veya ceza kesme i\u015flemlerinin sebep unsuru bak\u0131m\u0131ndan bilgi sahibi olmalar\u0131n\u0131; b\u00f6ylece, kanun yollar\u0131na ba\u015fvurup vurmama konusunda karar verebilmelerini ve A\u0130HS. 6\u2019nc\u0131, Anayasan\u0131n da 36\u2019nc\u0131 maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan savunma haklar\u0131n\u0131 gere\u011fi gibi kullanabilmelerini sa\u011flamak amac\u0131yla getirilmi\u015ftir.<\/p>\n<div class=\"pm-ikili\">\n<div class=\"pm-kart\">\n<p class=\"pm-etiket\">VUK m. 35<\/p>\n<p>Vergi ihbarnamesine takdir karar\u0131n\u0131n, inceleme raporunun ve tutana\u011f\u0131n eklenmesi<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"pm-kart\">\n<p class=\"pm-etiket\">VUK m. 366<\/p>\n<p>Ceza ihbarnamesine takdir karar\u0131n\u0131n, inceleme raporunun ve cezay\u0131 gerektiren olay\u0131n tespitine dair tutana\u011f\u0131n eklenmesi<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>M\u00fckellef haklar\u0131n\u0131n (ve \u00f6zellikle) savunma hakk\u0131n\u0131n gere\u011fi gibi kullan\u0131labilmesi, idare edilenlere, haklar\u0131ndaki su\u00e7lamalardan bilgilenme ve dosyaya ula\u015fma hakk\u0131 ile g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klama olana\u011f\u0131 ve bunun i\u00e7in makul s\u00fcre verilmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. E\u011fer ilgili, tarhiyata veya ceza kesme i\u015flemine dayanak al\u0131nan olaydan ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak bilgilendirilmezse veya bilgilendirilmekle birlikte, kendisine noksan bilgi verilirse, kimi bilgi ve\/veya belgeler kendisinden gizlenirse ya da, gere\u011fi gibi bilgi verilmekle birlikte, de\u011ferlendirme i\u00e7in s\u00fcre verilmezse veya verilen s\u00fcre yeterli de\u011filse, savunma hakk\u0131n\u0131n gere\u011fi gibi kullan\u0131lmas\u0131 olanakl\u0131 olmaz.<a href=\"#dn6\" id=\"dnr6\">[6]<\/a><\/p>\n<h3>Re\u2019sen Tarhiyat Usul\u00fcn\u00fcn Uygulanmamas\u0131<\/h3>\n<p>Vergi Usul Kanunu\u2019nun 30\u2019uncu maddesine g\u00f6re re\u2019sen vergi tarh\u0131,<\/p>\n<blockquote class=\"pm-kanun\">\n<p>\u201cvergi matrah\u0131n\u0131n tamamen veya k\u0131smen defter, kay\u0131t ve belgelere veya kanun\u00ee \u00f6l\u00e7\u00fclere dayan\u0131larak tesbitine imk\u00e2n bulunmayan hallerde takdir komisyonlar\u0131 taraf\u0131ndan takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca d\u00fczenlenmi\u015f vergi inceleme raporlar\u0131nda belirtilen matrah veya matrah k\u0131sm\u0131 \u00fczerinden vergi tarh olunmas\u0131d\u0131r\u201d .<\/p>\n<p><cite>213 say\u0131l\u0131 Vergi Usul Kanunu, m. 30<\/cite><\/p><\/blockquote>\n<p>\u015feklindeki tan\u0131m\u0131yla idareye re\u2019sen tarha ba\u015fvururken, sebeplerini de somut bi\u00e7imde ortaya koyma k\u00fclfetini y\u00fcklemekte, bu anlamda y\u00fck\u00fcml\u00fcye de re\u2019sen tarh usul\u00fcn\u00fcn mevzuat ve yarg\u0131 kararlar\u0131n\u0131 dikkate alarak uygulanmas\u0131n\u0131 talep etme hakk\u0131 vermektedir.<\/p>\n<h3>Vergi \u0130ncelemesi S\u0131ras\u0131nda Meydana Gelebilecek Uyu\u015fmazl\u0131klar<\/h3>\n<p>Vergi \u0130ncelemesi VUK m.134 vd. maddelerde d\u00fczenlendi\u011fini ve amac\u0131n\u0131 \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcmde belirtmi\u015ftik. Uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 durumlara yine kanun h\u00fck\u00fcmlerince bak\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n<p><strong>\u0130nceleme zaman\u0131.<\/strong> \u0130nceleme Zaman\u0131 VUK 138. Madde h\u00fckm\u00fcnde<a href=\"#dn7\" id=\"dnr7\">[7]<\/a> d\u00fczenlenmi\u015f olmakla beraber, burada meydana gelebilecek uyu\u015fmazl\u0131k, inceleme yap\u0131lacak olan 5 y\u0131ll\u0131k tarh zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresinin sonlar\u0131na yak\u0131n bir zamanda yetersiz inceleme yap\u0131lmas\u0131 durumunda, vergi inceleme raporunun haz\u0131rlanarak komisyona sunulmas\u0131 durumudur. Zira burada a\u00e7\u0131k\u00e7a tarh zamana\u015f\u0131m\u0131na yak\u0131n tarihte ger\u00e7ekle\u015ftirilen inceleme i\u015flemi m\u00fckellefin savunma hakk\u0131na ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n<p><strong>\u0130ncelemenin yap\u0131laca\u011f\u0131 yer.<\/strong> VUK. 139. Madde h\u00fckm\u00fcnde<a href=\"#dn8\" id=\"dnr8\">[8]<\/a> d\u00fczenleme alan\u0131 bulan bu husus da uygulamada hataya d\u00fc\u015f\u00fclmesine neden olan ve vergi incelemesi sonucunda komisyona sunulan rapor sonucunda kesilen cezalar\u0131n iptaline ve tam yarg\u0131 davas\u0131na konu olan durumlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>VUK ve Vergi \u0130ncelemelerinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakk\u0131ndaki Y\u00f6netmelik<a href=\"#dn9\" id=\"dnr9\">[9]<\/a> incelemenin \u00f6ncelikle m\u00fckellefin i\u015fyerinde yap\u0131lmas\u0131n\u0131 emretmektedir.<\/p>\n<p>Vergi incelemesinin i\u015f yerinde yap\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00e7ok say\u0131da faydas\u0131 vard\u0131r:<\/p>\n<p>\u00d6ncelikle i\u015f yerinde yap\u0131lan incelemede defter ve belgelerin mahiyeti, muhasebeyi y\u00fcr\u00fctenler ve i\u015f sahibinden daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde tespit edilebilir ve yan\u0131lma pay\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde azal\u0131r. \u0130kinci olarak i\u015f yerinde yap\u0131lan incelemede m\u00fckellef kendini daha rahat hisseder ve manevi bask\u0131dan uzakla\u015f\u0131r. Son olarak i\u015fyerinde yap\u0131lan incelemede halen devam eden vergi olaylar\u0131n\u0131n mahiyetini yak\u0131ndan takip etme imkan\u0131 mevcuttur.<a href=\"#dn10\" id=\"dnr10\">[10]<\/a><\/p>\n<ul class=\"pm-liste\">\n<li>Defter ve belgelerin mahiyeti daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 tespit edilir, yan\u0131lma pay\u0131 azal\u0131r<\/li>\n<li>M\u00fckellef kendini daha rahat hisseder ve manevi bask\u0131dan uzakla\u015f\u0131r<\/li>\n<li>Devam eden vergi olaylar\u0131n\u0131n mahiyetini yak\u0131ndan takip etme imkan\u0131 vard\u0131r<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"pm-not\">\n<p class=\"pm-etiket\">Dairede inceleme<\/p>\n<p>Mevzuat\u0131m\u0131zda incelemenin esas itibariyle m\u00fckellefin i\u015fyerinde yap\u0131lmas\u0131 gereklili\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a yer almas\u0131na ra\u011fmen, uygulamada incelemelerin tamam\u0131na yak\u0131n\u0131 inceleme birimlerinde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, istisna olarak m\u00fckellefin i\u015fyerinde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130nceleme i\u015f yerinde de\u011fil de dairede yap\u0131lacak ise bunun nedeninin a\u00e7\u0131k ve net olarak ortaya konmas\u0131 gerekir. Aksi takdirde bu durum Dan\u0131\u015ftay taraf\u0131ndan bir bozma nedeni olarak kabul edilmektedir.<\/p>\n<\/div>\n<\/section>\n<section id=\"idarenin-sorumlulugu\">\n<h2>\u0130darenin Sorumlulu\u011fu ve Tam Yarg\u0131 Davas\u0131<\/h2>\n<p>\u0130darenin, idari i\u015flem ve eylemlerinden do\u011fan zararlardan sorumlu tutulmas\u0131 hem anayasal hem de evrensel bir hukuk kural\u0131d\u0131r. \u0130darenin hukuki sorumlulu\u011fu, Anayasan\u0131n 125. ve 40. maddelerinde d\u00fczenlenmektedir. 125. maddedeki, \u201cidare, kendi eylem ve i\u015flemlerinden do\u011fan zarar\u0131 \u00f6demekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.\u201d ifadesi; 40. maddedeki, \u201cKi\u015finin, resmi g\u00f6revliler taraf\u0131ndan vaki haks\u0131z i\u015flemler sonucu u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zarar da, kanuna g\u00f6re, Devlet\u00e7e tazmin edilir.\u201d ifadesi idarenin sorumlulu\u011funun hukuk sistemimizdeki anayasal teminat\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n<div class=\"pm-ikili\">\n<div class=\"pm-kart\">\n<p class=\"pm-etiket\">Anayasa m. 125<\/p>\n<p>\u201cidare, kendi eylem ve i\u015flemlerinden do\u011fan zarar\u0131 \u00f6demekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.\u201d<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"pm-kart\">\n<p class=\"pm-etiket\">Anayasa m. 40<\/p>\n<p>\u201cKi\u015finin, resmi g\u00f6revliler taraf\u0131ndan vaki haks\u0131z i\u015flemler sonucu u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zarar da, kanuna g\u00f6re, Devlet\u00e7e tazmin edilir.\u201d<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>Herhangi bir faaliyette bulunurken idarenin bireylere maddi veya manevi zarar vermesi halinde, idare hukuku a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu zarar\u0131n idarece tazmininin gerekip gerekmedi\u011fi ve gerekecekse hangi esasa g\u00f6re tazmin etmesi gerekti\u011fi konusu, \u201cidarenin mali sorumlulu\u011fu\u201d anlam\u0131na gelmektedir.<a href=\"#dn11\" id=\"dnr11\">[11]<\/a><\/p>\n<p>\u0130darenin i\u015flem ve eylemlerinden do\u011fan zararlar\u0131n giderilmesi i\u00e7in a\u00e7\u0131lacak dava ise tam yarg\u0131 davas\u0131d\u0131r. Tam yarg\u0131 davalar\u0131, \u00fc\u00e7 sebepten do\u011fabilir. Bunlar idari i\u015flemler, idari eylemler ve idari s\u00f6zle\u015fmelerdir.<\/p>\n<ul class=\"pm-cipler\" aria-label=\"Tam yarg\u0131 davas\u0131n\u0131n sebepleri\">\n<li>\u0130dari i\u015flemler<\/li>\n<li>\u0130dari eylemler<\/li>\n<li>\u0130dari s\u00f6zle\u015fmeler<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u0130darenin i\u015flem ve eylemlerinden dolay\u0131 sorumluluk t\u00fcr\u00fc, kusura dayanan sorumluluk ve kusursuz sorumluk olmaz \u00fczere ikiye ayr\u0131lmaktad\u0131r. Kusura dayanan sorumluluk, hizmet sorumlulu\u011fu ve ki\u015fisel sorumluluktan meydana gelmektedir. Buna g\u00f6re, idari bir hizmetin hi\u00e7 i\u015flememesi, ge\u00e7 i\u015flemesi veya k\u00f6t\u00fc i\u015flemesi halinde idarenin hizmet kusuru sebebiyle sorumlulu\u011fu mevcuttur.<a href=\"#dn12\" id=\"dnr12\">[12]<\/a> \u0130darenin hizmet kusuru varsa, kusurlu i\u015flemi yapan memura kar\u015f\u0131 dava a\u00e7\u0131lamaz; Anayasan\u0131n 129. maddesi gere\u011fince bu zararlar i\u00e7in idare aleyhine dava a\u00e7\u0131lacakt\u0131r. Ki\u015fisel kusurun varl\u0131\u011f\u0131 halinde ise, kamu g\u00f6revlisinin g\u00f6revinden ayr\u0131lan, g\u00f6revinden ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011ferlendirilebilen bir hareket s\u00f6z konusudur. Bu nedenle zarar\u0131n tazmini i\u00e7in do\u011frudan ilgili memur aleyhine dava a\u00e7\u0131l\u0131r. Bu davalar 6098 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunundaki<a href=\"#dn13\" id=\"dnr13\">[13]<\/a> esaslara g\u00f6re g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<a href=\"#dn14\" id=\"dnr14\">[14]<\/a><\/p>\n<div class=\"pm-ikili\">\n<div class=\"pm-kart\">\n<p class=\"pm-etiket\">Hizmet kusuru<\/p>\n<p>\u0130darenin hizmet kusuru varsa, kusurlu i\u015flemi yapan memura kar\u015f\u0131 dava a\u00e7\u0131lamaz; Anayasan\u0131n 129. maddesi gere\u011fince bu zararlar i\u00e7in idare aleyhine dava a\u00e7\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"pm-kart\">\n<p class=\"pm-etiket\">Ki\u015fisel kusur<\/p>\n<p>Bu nedenle zarar\u0131n tazmini i\u00e7in do\u011frudan ilgili memur aleyhine dava a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/section>\n<section id=\"vergi-idaresinin-sorumlulugu\">\n<h2>Vergi \u0130daresinin Sorumlulu\u011fu ve Zarar T\u00fcrleri<\/h2>\n<p>Vergi incelemesi, her ne kadar devletin egemenlik g\u00fcc\u00fcn\u00fcn bir yans\u0131mas\u0131 olsa da inceleme s\u0131ras\u0131nda uyulacak kurallar kanunlarla ve di\u011fer ikincil mevzuatla belirlenmi\u015ftir. Ayr\u0131ca, vergi m\u00fckellefi de inceleme s\u0131ras\u0131nda bir\u00e7ok \u00f6nemli hakka sahiptir.<a href=\"#dn15\" id=\"dnr15\">[15]<\/a> Dolay\u0131s\u0131yla vergi denetim elemanlar\u0131, vergi incelemesi s\u0131ras\u0131nda bu haklara ve mevzuata uygun hareket etmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Zira vergi incelemesi s\u0131ras\u0131nda idarenin takdir yetkisinin s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 m\u00fckellef haklar\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Vergi incelemesi nedeniyle a\u00e7\u0131lan tazminat davalar\u0131 incelendi\u011finde, bunlar\u0131n pek \u00e7o\u011funun konusunun inceleme raporunun tavsiyesi do\u011frultusunda yap\u0131lan haks\u0131z tarhiyat ve yine bu tarhiyata ba\u011fl\u0131 olarak yap\u0131lan haciz, sat\u0131\u015f gibi tahsil i\u015flemleri oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla m\u00fckellefin \u00f6ncelikli zarar kalemi vergilendirilmesine ili\u015fkin, yani matrah\u0131n\u0131 etkileyen hususlardan olu\u015fmaktad\u0131r. Ancak m\u00fckellefin vergi incelemesi s\u0131ras\u0131nda vergilendirilmesine ili\u015fkin olmayan; ne \u015fimdi ne de gelecekte matrah\u0131n\u0131 etkilemeyecek zararlar\u0131 do\u011fabilir. Bu zararlara \u00f6rnek olarak inceleme s\u0131ras\u0131nda i\u015fyerinde maddi zarar meydana gelmesi, hakarete u\u011framas\u0131 \u00f6rnek verilebilir.<\/p>\n<p>Bu zarar t\u00fcrlerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ilkinde hizmet kusurunun, ikincisinde ise genellikle ki\u015fisel kusurun bask\u0131n karakterde oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclecektir. Vergilendirme s\u00fcreci ve sonucunda tarhiyat\u0131n yap\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin zararlar\u0131 matraha ili\u015fkin zararlar, di\u011fer durumlardan ortaya \u00e7\u0131kanlara da genel zararlar diyebiliriz.<\/p>\n<div class=\"pm-ikili\">\n<div class=\"pm-kart\">\n<p class=\"pm-etiket\">Matraha ili\u015fkin zararlar<\/p>\n<p>Haks\u0131z tarhiyat ve buna ba\u011fl\u0131 haciz, sat\u0131\u015f gibi tahsil i\u015flemleri; hizmet kusuru bask\u0131nd\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"pm-kart\">\n<p class=\"pm-etiket\">Genel zararlar<\/p>\n<p>\u0130\u015fyerinde maddi zarar meydana gelmesi, hakarete u\u011frama; genellikle ki\u015fisel kusur bask\u0131nd\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<h3>Matraha \u0130li\u015fkin Zararlar<\/h3>\n<p>Vergi incelemesi s\u0131ras\u0131nda, memurun yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015flemleri \u00e7o\u011fu zaman a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6revinden ay\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131ndan ki\u015fisel kusur ve hizmet kusuru birle\u015ftirilerek \u201cg\u00f6rev kusuru\u201d kavram\u0131 kullan\u0131lmaktad\u0131r. G\u00f6rev kusurunda takdir yetkisinin memur taraf\u0131ndan idare ad\u0131na kullan\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusudur. Bu nedenle memur aleyhine do\u011frudan dava a\u00e7\u0131lamaz. Bu durum, \u00f6\u011fretide baz\u0131 yazarlar taraf\u0131ndan ele\u015ftirilmi\u015ftir ve bu durumun memuru yetkili ve fakat sorumsuz hale getirdi\u011fi ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>G\u00f6revi nedeniyle takdir yetkisinin fazla olmas\u0131 memurdan do\u011frudan tazminat talep edilebilmesi i\u00e7in yeterli de\u011fildir. B\u00f6yle bir d\u00fczenlemenin varl\u0131\u011f\u0131 ise memurun takdir yetkisini kullan\u0131rken \u00e7ekimser kalmas\u0131 ve ki\u015fisel kayg\u0131lar ile idare ad\u0131na karar verme zorlu\u011fu gibi nedenleriyle m\u00fcmk\u00fcn olmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bir m\u00fckellef hakk\u0131nda resen takdir yap\u0131labilmesi i\u00e7in VUK 30. maddesinin ilk f\u0131kras\u0131nda belirtilen \u015fartlar\u0131n olu\u015fmas\u0131 veya ayn\u0131 maddenin devam\u0131 f\u0131kralar\u0131nda belirtilen durumlardan birinin ger\u00e7ekle\u015fmesi gereklidir. Bu \u015fartlar ger\u00e7ekle\u015fmeden m\u00fckellef hakk\u0131nda resen tarhiyat yap\u0131lamaz. <a href=\"#dn16\" id=\"dnr16\">[16]<\/a><\/p>\n<p>Hakk\u0131nda resen tarhiyat ko\u015fullar\u0131 olu\u015fmu\u015f bir m\u00fckellef, matrah\u0131n belirlenmesi i\u00e7in Takdir Komisyonu\u2019na y\u00f6nlendirilmektedir. Takdir Komisyonu\u2019na sevk edilen m\u00fckellef hakk\u0131nda, zamana\u015f\u0131m\u0131 kesilmektedir. Uygulamada, kimi zaman vergi denetim elemanlar\u0131n\u0131n zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131 kesmek amac\u0131yla eksik bilgi ve belge ile raporu haz\u0131rlayarak m\u00fckellefi takdir komisyonuna sevk ettikleri, takdir komisyonlar\u0131n\u0131n ise rapor do\u011frultusunda tarhiyat yapt\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu \u015fekilde yap\u0131lan tarhiyat i\u015flemleri, Dan\u0131\u015ftay taraf\u0131ndan iptal edilmektedir.<a href=\"#dn17\" id=\"dnr17\">[17]<\/a><\/p>\n<p>Matrah\u0131 etkileyen kusurun varl\u0131\u011f\u0131, kendisini iki sonu\u00e7la birlikte g\u00f6sterebilir. Bunlar, m\u00fckellef ad\u0131na inceleme raporu do\u011frultusunda tarhiyat yap\u0131lmas\u0131 ve tarhiyat yap\u0131lmamas\u0131na ra\u011fmen m\u00fckellefin gelecek d\u00f6nem matrah\u0131nda farkl\u0131l\u0131k olu\u015fmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<div class=\"pm-not\">\n<p class=\"pm-etiket\">Haz\u0131rl\u0131k i\u015flemindeki sakatl\u0131k<\/p>\n<p>M\u00fckellef ad\u0131na yap\u0131lan tarhiyat\u0131n ve kesilen cezalar\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f bir vergi incelemesine dayanmas\u0131 durumunda tarhiyat da sakat olur. Bunun sebebi, haz\u0131rl\u0131k i\u015flemindeki sakatl\u0131\u011f\u0131n as\u0131l i\u015flemi de sakat k\u0131lmas\u0131d\u0131r. Dan\u0131\u015ftay, vergi incelemesine ili\u015fkin usul kurallar\u0131na ili\u015fkin olarak hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k varsa, s\u00f6z konusu ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n vergilendirmeyi, yani matrah\u0131 etkileyip etkilemedi\u011fine bakmaktad\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n<h3>Matraha \u0130li\u015fkin Olmayan Zararlar<\/h3>\n<p>Matraha ili\u015fkin olmayan zararlar\u0131, iki farkl\u0131 grupta incelemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Buna g\u00f6re vergi incelemesi s\u0131ras\u0131nda matraha ili\u015fkin olmayan hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k, vergilendirme i\u015fleminin hukuka uygunlu\u011funu etkileyecek derecede a\u011f\u0131r olabilir. Bu konuda, mevzuatta bir h\u00fck\u00fcm veya ayr\u0131m bulunmamaktad\u0131r. Ancak Dan\u0131\u015ftay, baz\u0131 durumlarda vergi idaresinin hukuka ayk\u0131r\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131 sonucunda tarhiyat\u0131n iptaline karar verilmesi gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcnde i\u00e7tihat vermektedir.<a href=\"#dn18\" id=\"dnr18\">[18]<\/a><\/p>\n<p>M\u00fckellefin talebi halinde incelemeye ba\u015flama tutana\u011f\u0131n\u0131n i\u015fyerinde d\u00fczenlenmesi gereklidir. Vergi incelemesi, VUK 140. maddesinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. An\u0131lan maddenin ilk iki f\u0131kras\u0131nda, incelemeye ba\u015flayan memurun, incelemeye ba\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilgiliye a\u00e7\u0131klamas\u0131 ve hakk\u0131nda inceleme yap\u0131lan ki\u015fi nezdinde bir tutana\u011fa ba\u011flamas\u0131 gerekti\u011fi ifade edilmi\u015ftir. Burada \u00f6nemli olan, hakk\u0131nda inceleme yap\u0131lana veya temsilcisine ba\u015flama tutana\u011f\u0131n\u0131n verilerek hukuki savunma haklar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Bu h\u00fckme uyulmadan incelemeye ba\u015flanmas\u0131 halinde ise, kanuna ayk\u0131r\u0131l\u0131k g\u00fcndeme gelecektir.<\/p>\n<p>Vergi incelemesinin amac\u0131 beyan\u0131n do\u011frulu\u011funu kontrol etmektir.<a href=\"#dn19\" id=\"dnr19\">[19]<\/a> Bu y\u00f6n\u00fcyle vergiyi do\u011furan olay\u0131n i\u015f yerinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olmas\u0131 ve incelemenin verginin do\u011fdu\u011fu yer olan i\u015fyerinde yap\u0131lmas\u0131, beyan\u0131n do\u011frulu\u011funun ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na da hizmet etmektedir. \u0130ncelemenin i\u015f yerinde yap\u0131lmas\u0131 ile beyana esas delillere ilk elden ula\u015fma imk\u00e2n\u0131 sa\u011flanacakt\u0131r.<a href=\"#dn20\" id=\"dnr20\">[20]<\/a> Ancak, bu kural\u0131n uygulanabilmesi i\u00e7in incelemenin i\u015fyerinde yap\u0131lmas\u0131n\u0131n vergilendirmeyi de\u011fi\u015ftirecek mahiyette olmas\u0131 gereklidir. Bu bak\u0131mdan e\u011fer kay\u0131tlar \u00fczerinde yap\u0131lacak inceleme beyan\u0131n do\u011frulu\u011funun tespiti bak\u0131m\u0131ndan yeterli ise \u00f6zellikle i\u015fyerinde inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek yoktur.<a href=\"#dn21\" id=\"dnr21\">[21]<\/a> Burada, art\u0131k pek \u00e7ok m\u00fckellef bak\u0131m\u0131ndan e-defter ve e-belge zorunlulu\u011fu getirildi\u011fini hat\u0131rlamakta fayda vard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla beyana dayanak te\u015fkil eden belgelerin pek \u00e7o\u011funun denetiminin sistem \u00fczerinden yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu durum, verginin en az maliyetle ve en h\u0131zl\u0131 \u015fekilde toplanmas\u0131 ilkesi ile de \u00f6rt\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n<p>\u0130hbarnameye, tarhiyat\u0131n dayana\u011f\u0131 olan tutanak, rapor ve kararlar\u0131n eklenmesi. VUK 35. ve 366. maddelerinde gerek inceleme raporunun gerekse ilgili di\u011fer tespit tutanaklar\u0131n\u0131n ihbarnameye eklenmesi kural\u0131 getirilmi\u015ftir. Bu a\u00e7\u0131klama do\u011frultusunda, ihbarnameye tarhiyata dayanak olan belgelerin eklenmemesinin, tek ba\u015f\u0131na tarhiyat\u0131 sakatlamayaca\u011f\u0131; eklenmeyen belgelerin m\u00fckellefin savunma hakk\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlay\u0131p k\u0131s\u0131tlamamas\u0131 y\u00f6n\u00fcnden karar verilmesi gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcnde g\u00f6r\u00fc\u015fler mevcuttur.<a href=\"#dn22\" id=\"dnr22\">[22]<\/a> Dan\u0131\u015ftay da bu do\u011frultudaki g\u00f6r\u00fc\u015fleri benimsemi\u015f olup yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda dahi m\u00fckellefe tebli\u011f edilmeyen belgelerin tebli\u011f edilerek s\u00fcre verilmesi ile savunma hakk\u0131n\u0131n yerine getirildi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde kararlar vermektedir.<a href=\"#dn23\" id=\"dnr23\">[23]<\/a><\/p>\n<p>Matraha ili\u015fkin olmayan zararlar\u0131n ikinci t\u00fcr\u00fc ise, vergilendirme i\u015fleminin hukuka uygunlu\u011funa etki etmeyen; ancak m\u00fckellefin zarar\u0131na sebep olan hareketler sebebiyle do\u011fan zararlard\u0131r. Bu ikinci t\u00fcr\u00fcn sebebi genellikle vergi denetim eleman\u0131n\u0131n ki\u015fisel kusuru olacakt\u0131r. Bu hallere \u00f6rnek olarak inceleme veya \u00f6zellikle aramal\u0131 inceleme s\u0131ras\u0131nda m\u00fckellefin de\u011ferli bir e\u015fyas\u0131na zarar verilmesi veya m\u00fckellefe i\u015fyerinde hakaret edilmesi verilebilir.<\/p>\n<div class=\"pm-not\">\n<p class=\"pm-etiket\">Ki\u015fisel kusurda muhatap memurdur<\/p>\n<p>Bu gibi zararlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 halinde tarhiyat hukuka ayk\u0131r\u0131 hale gelmez. Zaten bu zararlar\u0131n m\u00fckellefin beyan\u0131 ile ilgisi yoktur. Bu durumda su\u00e7 te\u015fkil eden bir fiil s\u00f6z konusu ise memurun ki\u015fisel kusuru do\u011faca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ki\u015fisel kusurun varl\u0131\u011f\u0131 halinde ise, tazminat istemi idareye de\u011fil; memurun \u015fahs\u0131na y\u00f6neltilmelidir. Bu sebeple a\u00e7\u0131lacak davalarda adli yarg\u0131 mahkemeleri g\u00f6revlidir.<a href=\"#dn24\" id=\"dnr24\">[24]<\/a><\/p>\n<\/div>\n<\/section>\n<section id=\"tazminat-davalari\">\n<h2>Maddi ve Manevi Tazminat Davalar\u0131<\/h2>\n<p>Matraha ili\u015fkin zararlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 halinde ve matraha ili\u015fkin olmasa da vergilendirmeyi etkileyecek sakatl\u0131klar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 halinde, m\u00fckellefin tarhiyat\u0131n iptalini isteyebilece\u011fi ku\u015fkusuzdur. Ancak tarhiyat\u0131n iptal edilmesi, yaln\u0131zca m\u00fckellefin haks\u0131z yere \u00f6demek zorunda kalaca\u011f\u0131 vergi ve-veya cezan\u0131n \u00f6denmemesini sa\u011flamaktad\u0131r. M\u00fckellefin bunun d\u0131\u015f\u0131nda zararlar\u0131 varsa idare veya memur aleyhine maddi manevi tazminat davas\u0131 a\u00e7ma hakk\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fckellef hakk\u0131nda hukuka ayk\u0131r\u0131 incelemeye dayanan tarhiyat, do\u011frudan m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n zedelenmesi sonucunu do\u011furmaktad\u0131r. Burada, m\u00fckellef idari yarg\u0131 mercilerinde hizmet kusuru sebebiyle idareye kar\u015f\u0131 tazminat isteminde bulunabilir. Burada, m\u00fckellef hakk\u0131nda yap\u0131lan tarhiyat\u0131n iptal edilmesi, incelemenin hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde bir karar olarak, \u00f6ncelikle iptal davas\u0131; ard\u0131ndan tam yarg\u0131 davas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131 yerinde olacakt\u0131r.<a href=\"#dn25\" id=\"dnr25\">[25]<\/a><\/p>\n<h3>Tazminat Davalar\u0131nda Yarg\u0131 Yolu<\/h3>\n<p>\u0130darenin kusurundan \u00f6t\u00fcr\u00fc fazladan gecikme faizi ve vergi ziya\u0131 cezas\u0131 \u00f6demek zorunda kalan m\u00fckellefler, u\u011frad\u0131klar\u0131 zararlar\u0131 tam yarg\u0131 davas\u0131 a\u00e7mak suretiyle talep edebileceklerdir. <a href=\"#dn26\" id=\"dnr26\">[26]<\/a> \u0130dari Yarg\u0131lama Usul\u00fc Kanunu<a href=\"#dn27\" id=\"dnr27\">[27]<\/a> (\u0130YUK) 12. maddesi uyar\u0131nca a\u00e7\u0131lacak bu davada, dava a\u00e7ma s\u00fcresi, iptal karar\u0131n\u0131n m\u00fckellefe tebli\u011finden itibaren altm\u0131\u015f g\u00fcnd\u00fcr. G\u00f6revli yarg\u0131 yeri, i\u015flemi yapan vergi dairesinin bulundu\u011fu yerdeki \u0130dare Mahkemesi\u2019dir.<\/p>\n<p>Vergilendirmeyi etkilemeyen maddi zararlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 halinde ise, ki\u015fisel kusur veya fiili yol hallerinden biri mevcut olaca\u011f\u0131ndan, her iki halde de bu zarar\u0131n tazmini memurdan istenmelidir. Dolay\u0131s\u0131yla burada adli yarg\u0131 mercileri ve 6100 Say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu<a href=\"#dn28\" id=\"dnr28\">[28]<\/a> h\u00fck\u00fcmleri ge\u00e7erli olacakt\u0131r. Manevi tazminat istemleri ise, ancak m\u00fckellefin itibar\u0131n\u0131 sars\u0131c\u0131 a\u011f\u0131r hareket olmas\u0131 veya vergi incelemesi s\u0131ras\u0131ndaki hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k sebebiyle m\u00fckellefin itibar\u0131n\u0131n sars\u0131lmas\u0131 durumunda mevcut olabilecektir. M\u00fckellefin itibar\u0131n\u0131n sars\u0131lmas\u0131na; m\u00fckellef hakk\u0131nda hukuka ayk\u0131r\u0131 ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131k raporu d\u00fczenlenmesi, m\u00fckellefin i\u015fyerinde yap\u0131lan inceleme s\u0131ras\u0131nda m\u00fckellefin \u00f6zellikle m\u00fc\u015fteriler \u00f6n\u00fcnde ticari itibar\u0131n\u0131n zedelenmesi, m\u00fckellefin hakarete u\u011framas\u0131 \u00f6rnek verilebilir.<a href=\"#dn29\" id=\"dnr29\">[29]<\/a><\/p>\n<p class=\"pm-tablo-baslik\" id=\"tablo-yargi-yolu\">Zarar t\u00fcr\u00fcne g\u00f6re davan\u0131n muhatab\u0131 ve yarg\u0131 yolu<\/p>\n<div class=\"pm-tablo-kap\">\n<table class=\"pm-tablo\" aria-labelledby=\"tablo-yargi-yolu\">\n<thead>\n<tr>\n<th scope=\"col\">Zarar<\/th>\n<th scope=\"col\">Davan\u0131n muhatab\u0131<\/th>\n<th scope=\"col\">Yarg\u0131 yolu<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<th scope=\"row\">Hukuka ayk\u0131r\u0131 incelemeye dayanan tarhiyat (hizmet kusuru)<\/th>\n<td>\u0130dare<\/td>\n<td>\u0130dari yarg\u0131; \u00f6ncelikle iptal davas\u0131, ard\u0131ndan tam yarg\u0131 davas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th scope=\"row\">Vergilendirmeyi etkilemeyen maddi zararlar (ki\u015fisel kusur veya fiili yol)<\/th>\n<td>Memur<\/td>\n<td>Adli yarg\u0131; 6100 say\u0131l\u0131 HMK h\u00fck\u00fcmleri<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p>Yaz\u0131da manevi tazminat i\u00e7in \u00f6rnek olarak say\u0131lan durumlar:<\/p>\n<ul class=\"pm-liste\">\n<li>M\u00fckellef hakk\u0131nda hukuka ayk\u0131r\u0131 ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131k raporu d\u00fczenlenmesi<\/li>\n<li>\u0130nceleme s\u0131ras\u0131nda m\u00fc\u015fteriler \u00f6n\u00fcnde ticari itibar\u0131n\u0131n zedelenmesi<\/li>\n<li>M\u00fckellefin hakarete u\u011framas\u0131<\/li>\n<\/ul>\n<\/section>\n<section id=\"kaynaklar\">\n<h2>Yararlan\u0131lan Kaynaklar<\/h2>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn1\"><a href=\"#dnr1\">[1]<\/a> <em>R.G. 04.01.1961 \/ S. 10703<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn2\"><a href=\"#dnr2\">[2]<\/a> <em>Y. Kaya . (2010) Vergi Hukukunda Yoklama Ve Yoklaman\u0131n Yarg\u0131 Kararlar\u0131 I\u015f\u0131\u011f\u0131nda De\u011ferlendirilmesi, Vergi Raporu, Say\u0131 130, Temmuz, sy.164-165<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn3\"><a href=\"#dnr3\">[3]<\/a> <em>Mustafa Sefa Mazlum, Vergi Denetiminde M\u00fckellef Haklar\u0131 Ve Vergi \u0130ncelemesinden Kaynaklanan Haklar\u0131n Dan\u0131\u015ftay Kararlar\u0131 I\u015f\u0131\u011f\u0131nda De\u011ferlendirilmesi, Yay\u0131mlanmam\u0131\u015f Y\u00fcksek Lisans Tezi, Adana,2018 s.171<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn4\"><a href=\"#dnr4\">[4]<\/a> <em>Ahmet Erol, Aramal\u0131 Vergi \u0130ncelemesi ve \u0130hbar \u0130kramiyesi I, Yakla\u015f\u0131m Dergisi, Say\u0131:197, 2009, s.22<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn5\"><a href=\"#dnr5\">[5]<\/a> <em>Burak P\u0131nar, Yarg\u0131 Kararlar\u0131 I\u015f\u0131\u011f\u0131nda Vergi \u0130ncelemesinde Y\u00fck\u00fcml\u00fc Haklar\u0131n\u0131n \u0130hl\u00e2line \u0130li\u015fkin Tespitler, International Journal of Public Finance, C.1, S.1, 2016 s.27<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn6\"><a href=\"#dnr6\">[6]<\/a> <em>P\u0131nar, a.g.m., s. 29<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn7\"><a href=\"#dnr7\">[7]<\/a> <em>Madde 138 \u2013 Vergi incelemesinin ne zaman yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131n evvelden haber verilmesi mecburi de\u011fildir. \u0130nceleme, neticesi al\u0131nmam\u0131\u015f hesap d\u00f6nemi de dahil olmak \u00fczere, tarh zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi sonuna kadar her zaman yap\u0131labilir. Evvelce inceleme yap\u0131lm\u0131\u015f veya matrah\u0131n re&#8217;sen takdir edilmi\u015f olmas\u0131 yeniden inceleme yap\u0131lmas\u0131na ve gerekirse tarh\u0131yat\u0131n ikmaline mani de\u011fildir.<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn8\"><a href=\"#dnr8\">[8]<\/a> <em>Vergi incelemeleri, esas itibariyle incelemeye tabi olan\u0131n i\u015f yerinde yap\u0131l\u0131r. \u0130\u015f yerinin m\u00fcsait olmamas\u0131, \u00f6l\u00fcm, i\u015fin terk edilmesi gibi zaruri sebeplerle incelemenin yerinde yap\u0131lmas\u0131 imkans\u0131z olur veya m\u00fckellef ve vergi sorumlular\u0131 isterlerse inceleme dairede yap\u0131labilir. Bu takdirde incelemeye tabi olan\u0131n l\u00fczumlu defter ve vesikalar\u0131n\u0131 daireye getirmesi kendisinden yaz\u0131l\u0131 olarak istenilir. \u0130ncelemenin dairede yap\u0131lmas\u0131 halinde istenilen defter veya vesikalar\u0131 belli edilen zamanda mazeretsiz olarak getirmiyenler, bunlar\u0131 ibraz etmemi\u015f say\u0131l\u0131rlar. Hakl\u0131 bir mazeret g\u00f6sterenlere, defter ve vesikalar\u0131n\u0131 daireye getirmesi i\u00e7in m\u00fcnasip bir m\u00fchlet verilir.<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn9\"><a href=\"#dnr9\">[9]<\/a> <em>R.G. 31.10.2011 \/ 28101<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn10\"><a href=\"#dnr10\">[10]<\/a> <em>Ahmet Esen, \u0130ncelemenin \u0130\u015f Yerinde Yap\u0131lmas\u0131 ve \u0130nceleme Tutanaklar\u0131na \u201c\u015eerh\u201d Konmas\u0131 ve Sonu\u00e7lar\u0131, Maliye Postas\u0131 Dergisi, Say\u0131:287, A\u011fustos 1992, s.4-5.<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn11\"><a href=\"#dnr11\">[11]<\/a> <em>Ali Ulusoy, Yeni T\u00fcrk \u0130dare Hukuku, Yetkin Kitabevi, Ankara, 2019, s.557<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn12\"><a href=\"#dnr12\">[12]<\/a> <em>Sava\u015f Tek, \u0130dare Hukukunda \u0130darenin Sorumlulu\u011fu, T\u00fcrkiye Adalet Akademisi Dergisi, Say\u0131 1, s. 318.<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn13\"><a href=\"#dnr13\">[13]<\/a> <em>R.G. 04.02.2011\/27836<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn14\"><a href=\"#dnr14\">[14]<\/a> <em>Ulusoy, a.g.e., s.560<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn15\"><a href=\"#dnr15\">[15]<\/a> <em>Cansu S. Ceyhan, Ersan \u00d6z, VERG\u0130 \u0130NCELEMES\u0130 SEBEB\u0130YLE DO\u011eAN ZARARLARDAN \u0130DAREN\u0130N SORUMLULU\u011eU, Vergi Raporu Dergisi, S.232, 2019, s. 105<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn16\"><a href=\"#dnr16\">[16]<\/a> <em>Ceyhan, \u00d6z, a.g.m., s.106<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn17\"><a href=\"#dnr17\">[17]<\/a> <em>\u201c\u0130nceleme sonucu ortaya \u00e7\u0131kacak vergi ve cezalar\u0131n zaman a\u015f\u0131m\u0131na u\u011framamas\u0131 i\u00e7in 27.12.2010 tarih ve VDENY-2010-2316\/44 say\u0131l\u0131 yaz\u0131yla takdir komisyonuna sevk edildi\u011fi, takdir i\u015flemlerine esas te\u015fkil etmek \u00fczere 7.12.2011 tarih ve 9 say\u0131l\u0131 basit raporun d\u00fczenlendi\u011fi, takdir komisyonunca belirlenen matrahlar \u00fczerinden de cezal\u0131 katma de\u011fer vergisi tarhiyatlar\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bu cezal\u0131 tarhiyat\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 istemiyle a\u00e7\u0131lan davan\u0131n reddi \u00fczerine karar\u0131n temyizen incelenerek bozulmas\u0131 istemiyle Dan\u0131\u015ftay\u2019a gelindi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. S\u0131rf zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131 kesmek amac\u0131yla takdire sevk i\u015flemi 213 say\u0131l\u0131 Vergi Usul Kanununun 114 \u00fcnc\u00fc maddesinde belirtilen zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresini durdurmayaca\u011f\u0131ndan ve olayda; davac\u0131 hakk\u0131nda uyu\u015fmazl\u0131k konusu husus ile ilgili olarak inceleme yap\u0131lmadan zamana\u015f\u0131m\u0131 gerek\u00e7e g\u00f6sterilerek takdir komisyonuna sevki \u00fczerine, takdir i\u015flemlerine esas te\u015fkil etmek \u00fczere zaman a\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresinin dolmas\u0131ndan sonra d\u00fczenlenen basit rapor dikkate al\u0131narak takdir komisyonunca belirlenen matrah \u00fczerinden cezal\u0131 katma de\u011fer vergisi tarhiyat\u0131 yap\u0131lmas\u0131nda hukuka uyarl\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan yaz\u0131l\u0131 gerek\u00e7eyle davay\u0131 reddeden Vergi Mahkemesi karar\u0131nda isabet bulunmamaktad\u0131r.\u201d DN\u015e. 9. D., 22.05.2013 T., 2012\/9726 E., 2013\/5028 K. S.K., https:\/\/www.lexpera.com.tr, E.T.: 10.01.2021<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn18\"><a href=\"#dnr18\">[18]<\/a> <em>Turgut Candan, Vergi \u0130ncelemeleri Ba\u011flam\u0131nda M\u00fckellef Haklar\u0131na Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n Bak\u0131\u015f\u0131, https:\/\/turgutcandan.com, E.T.: 10.01.2021<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn19\"><a href=\"#dnr19\">[19]<\/a> <em>P\u0131nar, a.g.m., s.49<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn20\"><a href=\"#dnr20\">[20]<\/a> <em>4 \u201cY\u00fck\u00fcml\u00fcn\u00fcn, i\u015f yerinin m\u00fcsait oldu\u011funu bildirmesi ve defterlerin i\u015f yerinde ibraz edilece\u011fini bildirmesi halinde inceleme eleman\u0131n\u0131n i\u015f yerine gidip defterleri teslim almas\u0131 gerekmektedir. Bu hususta bkz. \u201c\u015eeker fiyat fark\u0131n\u0131n tespiti amac\u0131yla istenen defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmeyen y\u00fck\u00fcml\u00fcn\u00fcn i\u015fyerinin incelemeye m\u00fcsait oldu\u011funu idareye bildirmesine ra\u011fmen dikkate al\u0131nmayarak KDV \u2018si indirimleri kabul edilmemek suretiyle yap\u0131lan tarhiyatta yasaya uygunluk yoktur.\u201d DN\u015e. VDDK, 08.11.2002 T., 2002\/275 E., 2002\/411 K., www.danistay.gov.tr, E.T.:11.01.2021<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn21\"><a href=\"#dnr21\">[21]<\/a> <em>\u201cY\u00fck\u00fcml\u00fc \u015firketin 1995 y\u0131l\u0131n\u0131n Nisan-Aral\u0131k aylar\u0131nda m\u00fc\u015fterilerine verdi\u011fi muhasebecilik hizmeti kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda fatura d\u00fczenlemedi\u011fi veya eksik d\u00fczenledi\u011fi konusunda inceleme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Eksik beyan edildi\u011fi saptanan katma de\u011fer vergisi nedeniyle uygulanan tarhiyata ili\u015fkin olup, defter ve belgeler \u00fczerinde yap\u0131lacak incelemeyle saptanabilen bu husus, incelemenin i\u015fyerinde yap\u0131lmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 gibi y\u00fck\u00fcml\u00fcn\u00fcn, incelemenin i\u015fyerinde yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi hususunda vergi denetmenine y\u00f6nelik herhangi bir istemi de bulunmam\u0131\u015ft\u0131r. Bunun kar\u015f\u0131s\u0131nda mahkemece, i\u015fin esas\u0131na girilmeden cezal\u0131 tarhiyat\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 yolunda verilen kararda hukuka uygunluk yoktur.\u201d DN\u015e. VDDK, 26.10.2001 T., 2001\/242 E., 2001\/388 K. S.K., www.lexpera.com.tr, E.T.:11.01.2021<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn22\"><a href=\"#dnr22\">[22]<\/a> <em>Candan, a.g.m., s.37<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn23\"><a href=\"#dnr23\">[23]<\/a> <em>Dosyan\u0131n incelenmesinden, davac\u0131 ad\u0131na yap\u0131lan tarhiyata esas te\u015fkil eden takdir komisyonu karar\u0131n\u0131n dayana\u011f\u0131 olan davac\u0131 hakk\u0131nda d\u00fczenlenen vergi tekni\u011fi raporunun davac\u0131ya tebli\u011f edilmedi\u011fi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda, yukar\u0131da yaz\u0131l\u0131 nedenlerden dolay\u0131 davac\u0131n\u0131n savunma hakk\u0131n\u0131n engellendi\u011fi tart\u0131\u015fmas\u0131z olup, sadece takdir komisyonu karar\u0131 ile vergi ve ceza ihbarnamesi tebli\u011f edilmek suretiyle davac\u0131ya bildirilen tarhiyat\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Bu nedenle, Vergi Mahkemesi karar\u0131nda hukuka uyarl\u0131k g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.\u201d DN\u015e. 4. D., 10.06.2015 T., 2015\/497 E., 2015\/3174 K. S.K. https:\/\/www.lexpera.com.tr, E.T.: 11.01.2021<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn24\"><a href=\"#dnr24\">[24]<\/a> <em>Somut olayda; davac\u0131, daval\u0131n\u0131n kendisine hakaret etti\u011fi, vurmak suretiyle yaralad\u0131\u011f\u0131 ve bu s\u0131rada g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn de k\u0131r\u0131lmas\u0131na sebep oldu\u011fu iddialar\u0131na dayand\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, daval\u0131 kamu g\u00f6revlisinin bu \u015fekilde hareket etmesi a\u00e7\u0131k\u00e7a ki\u015fisel kusur olu\u015fturur ve hi\u00e7bir bi\u00e7imde kamu g\u00f6revi ile ili\u015fkilendirilemez. Bu iddialara dayanan davan\u0131n Anayasa 129\/5 maddesi kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmesi de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle, daval\u0131ya husumet y\u00f6neltilmesi do\u011fru olmu\u015ftur.\u201d Y. 4. H.D., 05.06.2017 T., 2017\/1471 E., 2017\/3657 K. S. K., https:\/\/www.lexpera.com.tr, E.T.:12.01.2021<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn25\"><a href=\"#dnr25\">[25]<\/a> <em>Ceyhan, \u00d6z, a.g.m., s. 109<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn26\"><a href=\"#dnr26\">[26]<\/a> <em>O\u011fuz \u00c7etinkaya, Vergi \u0130ncelemesinin Gere\u011finden Uzun S\u00fcrmesinde \u0130darenin Hukuksal Sorumlulu\u011fu, Yakla\u015f\u0131m Dergisi, Say\u0131 113, 2002, http:\/\/www.yaklasim.com\/, E.T.: 12.01.2021<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn27\"><a href=\"#dnr27\">[27]<\/a> <em>R.G. 20.01.1982 \/ S.17580<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn28\"><a href=\"#dnr28\">[28]<\/a> <em>R.G. 04.02.2011\/S.27836<\/em><\/p>\n<p class=\"pm-dipnot\" id=\"dn29\"><a href=\"#dnr29\">[29]<\/a> <em>Ceyhan, \u00d6z, a.g.m. s.110<\/em><\/p>\n<\/section>\n<p class=\"pm-dipnot\">\u0130lgili mevzuat: <a href=\"https:\/\/www.mevzuat.gov.tr\/mevzuat?MevzuatNo=213&amp;MevzuatTur=1&amp;MevzuatTertip=4\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">213 say\u0131l\u0131 Vergi Usul Kanunu<\/a> (mevzuat.gov.tr)<\/p>\n<section id=\"sss\" class=\"pm-sss\">\n<h2>Vergi \u0130daresine Kar\u015f\u0131 Tazminat: S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular<\/h2>\n<details open>\n<summary>Vergi idaresine kar\u015f\u0131 tazminat talebinin hukuki dayana\u011f\u0131 nedir?<\/summary>\n<div>\n<p>Makaleye g\u00f6re idarenin sorumlulu\u011fu Anayasa m. 125 ve m. 40&#8217;ta d\u00fczenlenmi\u015ftir. Anayasa m. 125 idarenin kendi eylem ve i\u015flemlerinden do\u011fan zarar\u0131 \u00f6demekle y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011funu, m. 40 ise resmi g\u00f6revlilerin haks\u0131z i\u015flemleri sonucu u\u011fran\u0131lan zarar\u0131n kanuna g\u00f6re Devlet\u00e7e tazmin edilece\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<\/div>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Hizmet kusuru ile ki\u015fisel kusur aras\u0131ndaki fark nedir?<\/summary>\n<div>\n<p>Hizmet kusuru, idari hizmetin hi\u00e7 i\u015flememesi, ge\u00e7 veya k\u00f6t\u00fc i\u015flemesidir; bu halde memura dava a\u00e7\u0131lamaz, Anayasa m. 129 gere\u011fince idare aleyhine dava a\u00e7\u0131l\u0131r. Ki\u015fisel kusurda ise g\u00f6revinden ayr\u0131labilen bir davran\u0131\u015f s\u00f6z konusudur ve dava do\u011frudan memura kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Hukuka ayk\u0131r\u0131 vergi incelemesine dayanan tarhiyat\u0131n sonucu nedir?<\/summary>\n<div>\n<p>Makaleye g\u00f6re haz\u0131rl\u0131k i\u015flemindeki sakatl\u0131k as\u0131l i\u015flemi de sakat k\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, hukuka ayk\u0131r\u0131 bir incelemeye dayanan tarhiyat da sakat olur. Dan\u0131\u015ftay, usul kurallar\u0131na ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n vergilendirmeyi, yani matrah\u0131 etkileyip etkilemedi\u011fini de\u011ferlendirmektedir.<\/p>\n<\/div>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Vergi incelemesi nerede yap\u0131lmal\u0131d\u0131r?<\/summary>\n<div>\n<p>VUK m. 139 ve ilgili Y\u00f6netmeli\u011fe g\u00f6re inceleme esas itibar\u0131yla m\u00fckellefin i\u015fyerinde yap\u0131l\u0131r; i\u015fyerinin m\u00fcsait olmamas\u0131 gibi zaruri sebeplerle veya m\u00fckellef isterse dairede yap\u0131labilir. Makalede aktar\u0131lan Dan\u0131\u015ftay kararlar\u0131na g\u00f6re, kay\u0131tlar \u00fczerindeki inceleme beyan\u0131n do\u011frulu\u011funu tespite yeterliyse i\u015fyerinde inceleme zorunlu g\u00f6r\u00fclmemektedir.<\/p>\n<\/div>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Tarhiyat\u0131n dayana\u011f\u0131 olan rapor ihbarnameye eklenmezse ne olur?<\/summary>\n<div>\n<p>VUK m. 35 ve m. 366, inceleme raporu ve tutanaklar\u0131n ihbarnameye eklenmesini \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. Makalede, eklenmemenin tek ba\u015f\u0131na tarhiyat\u0131 sakatlamayaca\u011f\u0131, savunma hakk\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlan\u0131p k\u0131s\u0131tlanmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki g\u00f6r\u00fc\u015flerin Dan\u0131\u015ftay taraf\u0131ndan benimsendi\u011fi belirtilmektedir.<\/p>\n<\/div>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Vergi incelemesi s\u0131ras\u0131nda memurun ki\u015fisel kusuruyla verilen zarar i\u00e7in kime dava a\u00e7\u0131l\u0131r?<\/summary>\n<div>\n<p>Makaleye g\u00f6re de\u011ferli bir e\u015fyaya zarar verilmesi veya m\u00fckellefe hakaret edilmesi gibi, tarhiyat\u0131 etkilemeyen ve genellikle ki\u015fisel kusurdan kaynaklanan zararlarda tazminat istemi idareye de\u011fil memurun \u015fahs\u0131na y\u00f6neltilir ve adli yarg\u0131 mahkemeleri g\u00f6revlidir.<\/p>\n<\/div>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Vergi incelemesi nedeniyle manevi tazminat istenebilir mi?<\/summary>\n<div>\n<p>Makalede manevi tazminat\u0131n, m\u00fckellefin itibar\u0131n\u0131 sars\u0131c\u0131 a\u011f\u0131r bir hareket veya inceleme s\u0131ras\u0131ndaki hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k nedeniyle itibar\u0131n sars\u0131lmas\u0131 halinde g\u00fcndeme gelebilece\u011fi belirtilmektedir. Hukuka ayk\u0131r\u0131 ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131k raporu d\u00fczenlenmesi, m\u00fc\u015fteriler \u00f6n\u00fcnde ticari itibar\u0131n zedelenmesi ve hakarete u\u011frama \u00f6rnek olarak say\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n<\/details>\n<\/section>\n<section id=\"iletisim\" class=\"pm-form-kap\">\n<div class=\"pm-form-sol\">\n<p class=\"pm-etiket\">G\u00f6r\u00fc\u015fme talebi<\/p>\n<h2>Vergi incelemesinden do\u011fan bir zarar\u0131n\u0131z m\u0131 var?<\/h2>\n<p>UTU Hukuk Dan\u0131\u015fmanl\u0131k olarak vergi ve idare hukuku alan\u0131nda avukatl\u0131k ve dan\u0131\u015fmanl\u0131k hizmeti vermekteyiz.<\/p>\n<p>Formu doldurun, sizi arayal\u0131m. Dilerseniz do\u011frudan da ula\u015fabilirsiniz:<\/p>\n<ul class=\"pm-kanal\">\n<li><a href=\"tel:+905365931600\">+90 536 593 16 00<\/a><\/li>\n<li><a href=\"mailto:bilgi@utuhukuk.com\">bilgi@utuhukuk.com<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<form class=\"pm-form\" data-alan=\"Vergi ve \u0130dare Hukuku\" novalidate>\n<div class=\"pm-alan\"><label for=\"pm-ad\">Ad soyad *<\/label><input id=\"pm-ad\" name=\"ad\" type=\"text\" autocomplete=\"name\" required><\/div>\n<div class=\"pm-alan\"><label for=\"pm-tel\">Telefon *<\/label><input id=\"pm-tel\" name=\"tel\" type=\"tel\" autocomplete=\"tel\" inputmode=\"tel\" required><\/div>\n<div class=\"pm-alan\"><label for=\"pm-mail\">E-posta<\/label><input id=\"pm-mail\" name=\"mail\" type=\"email\" autocomplete=\"email\"><\/div>\n<div class=\"pm-alan\"><label for=\"pm-konu\">K\u0131saca durumunuz<\/label><textarea id=\"pm-konu\" name=\"konu\" rows=\"4\" placeholder=\"\u00d6rne\u011fin: Hakk\u0131mda yap\u0131lan tarhiyat iptal edildi, \u00f6dedi\u011fim gecikme faizi ve ceza i\u00e7in tazminat isteyip isteyemeyece\u011fimi \u00f6\u011frenmek istiyorum.\"><\/textarea><\/div>\n<div class=\"pm-bal\" aria-hidden=\"true\"><label for=\"pm-web\">Web sitesi<\/label><input id=\"pm-web\" name=\"website\" type=\"text\" tabindex=\"-1\" autocomplete=\"off\"><\/div>\n<p><label class=\"pm-onay\"><input name=\"kvkk\" type=\"checkbox\" required> <span>Ki\u015fisel verilerimin bu talep kapsam\u0131nda i\u015flenmesine ve benimle ileti\u015fime ge\u00e7ilmesine onay veriyorum.<\/span><\/label><br \/>\n<button type=\"submit\">Talep g\u00f6nder<\/button><\/p>\n<p class=\"pm-durum\" role=\"status\" aria-live=\"polite\">\n<\/form>\n<\/section>\n<footer class=\"pm-imza\">\n<div class=\"pm-imza-logo\" aria-hidden=\"true\">UTU<\/div>\n<div>\n<p class=\"pm-imza-ad\">UTU Hukuk ve Dan\u0131\u015fmanl\u0131k<\/p>\n<p>2016&#8217;dan bu yana Ankara&#8217;da i\u015f hukuku ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok alanda avukatl\u0131k ve dan\u0131\u015fmanl\u0131k hizmeti vermektedir. <a href=\"https:\/\/utuhukuk.com\/vergi-idare-hukuku\/\">Vergi ve idare hukuku \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131m\u0131z \u2192<\/a><\/p>\n<p class=\"pm-uyari\">Bu yaz\u0131 genel bilgilendirme amac\u0131 ta\u015f\u0131r, hukuki tavsiye niteli\u011finde de\u011fildir. Somut durumunuz i\u00e7in bir avukata dan\u0131\u015fman\u0131z \u00f6nerilir.<\/p>\n<\/div>\n<\/footer>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>I. Acts and Actions of the Tax Administration A. In General Tax systems today are founded on the declarations of taxpayers. In other words, on the basis of what the taxpayer\u2026<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":418,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"elementor_canvas","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-203","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-vergi-idare-hukuku"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/utuhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/203","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/utuhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/utuhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/utuhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/utuhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=203"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/utuhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/203\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":681,"href":"https:\/\/utuhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/203\/revisions\/681"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/utuhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/418"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/utuhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=203"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/utuhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=203"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/utuhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=203"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}